Adana’nın tarihi Taşköprü’sünden 1905 yılında çekilen bir fotoğraf, kentin yaklaşık 120 yıl önceki görünümünü yeniden gündeme taşıdı. Fotoğrafın, İngiliz gezgin, arkeolog ve yazar Gertrude Bell tarafından çekildiği belirtiliyor. Seyhan Nehri ve Tepebağ çevresini aynı karede buluşturan görüntü, Adana’nın geçmişine tanıklık eden tarihi belgeler arasında dikkat çekiyor.
Tarihçi Cezmi Yurtsever’in aktardığı bilgilere göre Gertrude Bell, 1905 yılının nisan ayında Kadirli-Anavarza güzergâhını takip ederek at sırtında Adana’ya geldi. Taşköprü üzerinde duran Bell, yanında taşıdığı fotoğraf makinesiyle Seyhan Nehri ve Tepebağ’ın görüntüsünü kaydetti.
Kadirli-Anavarza Güzergâhından Adana’ya Geldi
Gertrude Bell’in 1905 yılındaki yolculuğu, Osmanlı coğrafyasına yönelik seyahatlerinin bir parçasıydı. Kadirli ve Anavarza güzergâhını izleyerek Adana’ya ulaşan Bell, kentte bulunduğu sırada tarihi Taşköprü’yü de ziyaret etti.
Taşköprü üzerinde fotoğraf makinesini kullanarak kentin manzarasını görüntüleyen Bell, Seyhan Nehri ile Tepebağ çevresini aynı kareye taşıdı. Tarihçi Cezmi Yurtsever’in paylaşımında, Bell’in Adana’ya hayran kaldığı ve yolculuğuna daha sonra Tarsus, Mersin, Karaman ve İstanbul yönünde devam ettiği aktarılıyor.
Gertrude Bell Kimdi?
14 Temmuz 1868’de İngiltere’de dünyaya gelen Gertrude Bell, gezginliği, arkeoloji çalışmaları, tarih araştırmaları ve Orta Doğu’ya ilişkin gözlemleriyle tanınan bir isimdi. Birçok dil bilen Bell, özellikle Osmanlı coğrafyası ve Arap dünyasında gerçekleştirdiği seyahatlerle biliniyordu.
Yolculukları sırasında tarihi yerleşimleri, antik kalıntıları ve bölgenin coğrafi özelliklerini inceleyen Bell, karşılaştığı yerleri fotoğraflarla da belgeledi. Seyahat notları ve fotoğrafları, dönemin sosyal ve kültürel yaşamına ilişkin önemli görsel ve yazılı kaynaklar arasında yer aldı.
Adana’dan İstanbul’a Uzanan Yolculuk
1905 yılında Adana’ya gelen Gertrude Bell’in güzergâhında Tarsus, Mersin ve Karaman da bulunuyordu. Yolculuğunun İstanbul’a kadar uzandığı belirtilirken, bu seyahatler sırasında çektiği fotoğraflar ve tuttuğu notlar, ziyaret ettiği bölgelerin geçmişine ilişkin izler taşıyor.
Bell’in Adana’da Taşköprü üzerinden çektiği belirtilen fotoğraf ise kentin tarihi dokusunu farklı bir dönemin gözünden görme fırsatı sunuyor. Seyhan Nehri ve Tepebağ’ın 1905 yılındaki görünümünü yansıtan kare, Adana’nın yıllar içinde geçirdiği değişimi anlamak açısından da önem taşıyor.
Tarihe Fotoğraflarla Bırakılan İz
Bugün Adana’nın simgeleri arasında yer alan Taşköprü, yüzyıllardır Seyhan Nehri üzerinde varlığını sürdürüyor. Köprüden çekilen eski fotoğraflar, kentin mimari yapısını, doğal çevresini ve geçmişteki şehir manzarasını günümüze taşıyor.
Gertrude Bell’e atfedilen 1905 tarihli Adana fotoğrafı da bu açıdan dikkat çekiyor. Bir gezginin objektifinden kaydedilen görüntü, yalnızca geçmişin bir manzarasını değil, aynı zamanda Adana’nın tarihine ışık tutan bir dönemin izlerini de yansıtıyor.
