Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) ağır ve riskli işlerde çalışan sigortalılara yönelik fiili hizmet süresi zammı uygulaması, erken emeklilik şartlarıyla yeniden gündeme geldi. Yıpranma payı olarak bilinen uygulama kapsamında belirli mesleklerde çalışanların prim günlerine ilave süre eklenirken gerekli koşulları sağlayanların emeklilik yaşında da indirim yapılabiliyor. Haberde 45 meslek grubunu kapsadığı belirtilen düzenlemede, yapılan işin niteliğine göre her 360 günlük çalışma karşılığında 60 ila 180 gün arasında ek hizmet süresi kazanılabiliyor.
45 Meslek Grubunda Erken Emeklilik İmkânı
SGK mevzuatında yer alan fiili hizmet süresi zammı, ağır, tehlikeli ve sağlık açısından risk taşıyan işlerde çalışan sigortalılara yönelik uygulanıyor.
Bu kapsamda çalışanların prim gün sayılarına, yaptıkları işin niteliğine göre ek süreler ilave ediliyor. Bazı meslek gruplarında yılda 60 gün, bazılarında 90 gün, yeraltı maden işlerinde ise 180 güne kadar ilave hizmet süresi kazanılabiliyor.
Ancak yıpranma payından yararlanmak, her çalışan için doğrudan erken emeklilik anlamına gelmiyor. Emeklilik yaşında indirim yapılabilmesi için mevzuatta belirtilen koşulların da yerine getirilmesi gerekiyor.
Hangi Meslekler Yıpranma Payından Yararlanabiliyor?
Fiili hizmet süresi zammından yararlanabilen meslekler arasında madenciler, güvenlik personeli, gazeteciler, sağlık çalışanları, itfaiyeciler ve ağır sanayinin belirli alanlarında çalışan sigortalılar bulunuyor.
Meslek gruplarına göre sağlanan ilave hizmet süreleri ise şöyle:
-
Yeraltı Maden İşçileri: Her 360 günlük çalışma karşılığında 180 gün ilave hizmet süresi kazanabiliyor.
-
Türk Silahlı Kuvvetleri, Emniyet, Sahil Güvenlik Ve MİT Mensupları: Görev ve çalışma koşullarına göre genel olarak yılda 90 gün ilave hizmet süresinden yararlanabiliyor.
-
Gazeteciler: Basın kartı sahibi olup mevzuatta belirtilen işlerde çalışan gazeteciler, şartları sağlamaları halinde yılda 90 güne kadar ek hizmet süresi kazanabiliyor.
-
Ağır Sanayi Çalışanları: Demir-çelik, çimento, cam ve döküm sektörlerinin kapsam dahilindeki işlerinde çalışanlar, işin niteliğine göre ilave hizmet süresinden yararlanabiliyor.
-
Sağlık Çalışanları: Hekim, hemşire ve diğer sağlık meslek mensupları, mevzuat kapsamında değerlendirilen fiili çalışmalarına bağlı olarak yılda 60 gün ilave hizmet süresi kazanabiliyor.
-
İtfaiye Personeli: Yangın söndürme işlerinde fiilen görev yapan çalışanlar yılda 60 gün ilave hizmet süresinden yararlanabiliyor.
-
Radyasyonla Çalışan Personel: Radyoaktif maddeler ve radyasyon kaynaklarıyla ilgili işlerde çalışan personel, mevzuatta belirlenen şartlara göre yıpranma payından yararlanabiliyor.
Yıpranma Payı Emeklilik Yaşını Kaç Yıl Düşürüyor?
Fiili hizmet süresi zammıyla kazanılan ilave prim günlerinin tamamı doğrudan emeklilik yaşından düşülmüyor.
Genel uygulamada, gerekli şartların sağlanması halinde kazanılan fiili hizmet süresi zammının yarısı emeklilik yaşından indirilebiliyor.
Yaş indirimi genel olarak en fazla 3 yıl ile sınırlandırılırken yeraltı maden işlerinde bu süre 5 yıla kadar çıkabiliyor.
Bu nedenle her meslek grubunda 5 yıl erken emeklilik hakkı bulunmuyor. Sağlanabilecek avantaj, çalışılan işin kapsamına ve sigortalının koşullarına göre değişiyor.
Erken Emeklilik İçin Kaç Gün Çalışmak Gerekiyor?
Yıpranma payı kapsamında kazanılan ilave hizmet süresinin emeklilik yaşından indirilebilmesi için belirli bir çalışma süresinin tamamlanması gerekiyor.
Genel uygulamada, yaş indirimi için fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki işlerde en az 3 bin 600 gün çalışma şartı aranıyor.
Bununla birlikte yeraltı maden işçileri gibi bazı meslek gruplarında özel hükümler uygulanabiliyor. Bu nedenle çalışma süresi ve yaş indirimi koşullarının ilgili mesleğe göre değerlendirilmesi gerekiyor.
Sigorta Başlangıcı Ve Çalışma Statüsü Önem Taşıyor
Yıpranma payının emeklilik tarihine etkisi, tüm çalışanlar için aynı şekilde hesaplanmıyor.
Sigortalının ilk işe giriş tarihi, 4A (SSK) veya 4C (Emekli Sandığı) kapsamındaki çalışma statüsü, fiilen yaptığı iş ve yıpranma payına tabi çalışma süresi emeklilik hesabında belirleyici oluyor.
Ayrıca yalnızca belirli bir sektörde çalışmak, otomatik olarak fiili hizmet süresi zammından yararlanmak için yeterli olmuyor. Çalışanın yaptığı işin mevzuatta belirtilen kapsamda bulunması gerekiyor.
Bu nedenle erken emeklilik hakkından yararlanmak isteyen sigortalıların, SGK kayıtlarındaki hizmet sürelerini ve fiili hizmet süresi zammına tabi çalışmalarını kontrol etmeleri önem taşıyor.
