Türk Bilim İnsanları Uzay Araştırmalarında Tarihe Geçti
İstanbul Üniversitesi'nde görev yapan bilim insanları, uzay araştırmalarında ses getirecek bir başarıya imza attı.
Yapay zeka ve makine öğrenmesi destekli analizler sayesinde Samanyolu Galaksisi'nin geçmişte yuttuğu 4 cüce galaksi kalıntısı ile 1 dağılmış küresel küme kalıntısı tespit edildi.
Keşif, galaksimizin oluşum geçmişini anlamaya yönelik en önemli çalışmalardan biri olarak değerlendiriliyor.
Yapay Zeka 4 Yeni Galaksi Kalıntısını Ortaya Çıkardı
Araştırma, İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü'nden Dr. Olcay Plevne ile doktora öğrencisi Furkan Akbaba tarafından yürütüldü.
Çalışmada Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) Gaia uydusundan elde edilen veriler ile SDSS-V teleskobundan alınan yüksek çözünürlüklü gözlem verileri bir araya getirildi.
Yaklaşık 1 milyon 400 bin yıldızın verisi yapay zeka algoritmalarıyla analiz edildi.
Samanyolu'nun Bilinmeyen Geçmişi Aydınlanıyor
Araştırma sonucunda keşfedilen yeni yapılar, bilim dünyasında FO1, FO2, FO3, FO4 ve FO5 isimleriyle literatüre girdi.
Bilim insanları, bu yapıların Samanyolu'nun milyarlarca yıl boyunca başka galaksileri bünyesine katması sonucu oluşan kalıntılar olduğunu belirtti.
Bilim Dünyasında Büyük Yankı Uyandırdı
Araştırmanın sonuçları, astronomi alanının saygın yayınlarından Publications of the Astronomical Society of the Pacific (PASP) dergisinde yayımlandı.
Dr. Olcay Plevne, çalışmanın galaksilerin oluşum sürecini anlamak açısından büyük önem taşıdığını belirterek, Samanyolu'nun adeta "kozmik DNA'sının" incelendiğini ifade etti.
Bilinen Cüce Galaksi Sayısı 19'a Yükseldi
Doktora öğrencisi Furkan Akbaba, daha önce literatürde bilinen 15 cüce galaksi kalıntısına bu çalışmayla 4 yeni yapı eklendiğini söyledi.
Böylece bilim dünyasında kayıt altına alınan Samanyolu kökenli cüce galaksi kalıntılarının sayısı 19'a yükseldi.
Araştırmada ayrıca kimyasal yapısı farklı olan 1 parçalanmış küresel küme kalıntısı da keşfedildi.
Yapay Zeka Keşfi Kendisi Ortaya Çıkardı
Araştırmada yıldızların hem kimyasal yapıları hem de uzaydaki hareketleri birlikte analiz edildi.
Bilim insanları, yapay zekaya belirli bir hedef göstermediklerini, algoritmanın analiz sırasında mevcut 15 yapının dışında daha önce tanımlanmamış dört farklı sistemi kendiliğinden ortaya çıkardığını açıkladı.
Yeni gözlem verileriyle bu galaksilerin yaşı, Samanyolu ile ne zaman birleştiği ve kütleleri gibi birçok bilinmeyen de ilerleyen süreçte netlik kazanacak.
