Trabzon’un Maçka ilçesinde, Altındere Vadisi’ne hâkim Karadağ’ın sarp kayalıkları üzerine kurulan Sümela Manastırı, Türkiye’nin en dikkat çekici tarihi yapılarından biri olarak öne çıkıyor. Halk arasında Meryem Ana Manastırı olarak da bilinen yapı, vadiden yaklaşık 300 metre yüksekte bulunuyor.
Doğayla bütünleşen mimarisi, dik yamaçtaki konumu ve yüzyıllara uzanan geçmişiyle Sümela, Trabzon’un en önemli kültür ve turizm simgelerinden biri olmayı sürdürüyor.
Tarihi 4. yüzyıla kadar uzanıyor
Sümela Manastırı’nın kuruluşuyla ilgili en yaygın anlatıya göre yapı, Bizans İmparatoru I. Theodosius döneminde, 375-395 yılları arasında Atina’dan gelen Barnabas ve Sophranios adlı iki rahip tarafından kuruldu. Bu bilgi tarihsel kaynaklarda bir rivayet olarak aktarılıyor.
Manastır, sonraki yüzyıllarda onarım ve genişletmeler gördü. Özellikle 13. ve 14. yüzyıllarda Trabzon Komnenosları döneminde önem kazandı. III. Alexios döneminde manastıra çeşitli imtiyazlar ve gelir kaynakları sağlandı.
Osmanlı döneminde de varlığını sürdürdü
Doğu Karadeniz’in Osmanlı hâkimiyetine geçmesinin ardından Sümela Manastırı’nın faaliyetlerine devam ettiği, Osmanlı padişahlarının da manastırın bazı haklarını koruduğu belirtiliyor.
- yüzyılda yapının birçok bölümü yenilenirken, duvarlar fresklerle süslendi. 19. yüzyılda ise yeni binaların eklenmesiyle manastır bugünkü görünümüne büyük ölçüde kavuştu.
Kayalara oyulmuş kilisesi dikkat çekiyor
Sümela Manastırı’nın en önemli bölümlerinden biri ana kaya kilisesi.
Kompleks içerisinde ayrıca şapeller, mutfak, öğrenci odaları, misafirhane, kütüphane ve kutsal ayazma bulunuyor. Ana kaya kilisesinin iç ve dış duvarlarında İncil’den sahneler ile Hz. İsa ve Hz. Meryem’in hayatına ilişkin tasvirlerin yer aldığı freskler bulunuyor.
UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde
Sümela Manastırı, mimari yapısı, doğal çevreyle bütünleşmesi ve tarihsel önemi nedeniyle 2000 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alıyor.
Bu özelliğiyle yapı yalnızca Trabzon’un değil, Türkiye’nin uluslararası ölçekte tanınan kültürel miras değerlerinden biri.
Trabzon’a gelenlerin uğrak noktası
Sümela Manastırı, Trabzon şehir merkezine yaklaşık 47 kilometre, Maçka’ya ise yaklaşık 17 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Altındere Vadisi üzerinden ulaşılan bölge, doğal güzellikleriyle de ziyaretçilerin ilgisini çekiyor.
Yeşilin farklı tonlarının hâkim olduğu vadide yükselen Sümela, özellikle fotoğraf tutkunları ve tarih meraklıları için Doğu Karadeniz’in en özel rotalarından biri.
Kayalıklara adeta tutunmuş görüntüsüyle yüzyıllardır ayakta duran Sümela Manastırı, Trabzon’un geçmişini, inanç kültürünü ve doğal güzelliğini aynı noktada buluşturan eşsiz yapılardan biri olmayı sürdürüyor.
