Sosyal medya platformlarının sağlık konularında bilgi edinmek isteyen kullanıcılar için önemli bir kaynak haline gelmesi, yanlış bilgilerin yayılma riskini de beraberinde getiriyor. Son olarak bilim insanlarının yayımladığı yeni bir araştırma, TikTok'ta güneş kremi kullanımıyla ilgili paylaşılan bazı içeriklerin bilimsel gerçeklerle örtüşmediğini ortaya koydu.
PLOS Digital Health dergisinde yayımlanan araştırma, özellikle güneş kremleri hakkında şüphe oluşturan videoların kullanıcılar arasında çok daha fazla ilgi gördüğünü ve bu durumun halk sağlığı açısından endişe verici sonuçlar doğurabileceğini gösterdi.
YÜZLERCE VİDEO İNCELENDİ
Araştırma kapsamında TikTok'ta güneş kremiyle ilgili en çok izlenen 971 video detaylı şekilde analiz edildi. Bilim insanları, videoların içeriklerini inceleyerek hangilerinin bilimsel verilere dayandığını, hangilerinin ise yanlış veya yanıltıcı bilgiler içerdiğini değerlendirdi.
Çalışmada ayrıca kullanıcıların bu videolara verdiği tepkiler de mercek altına alındı. Beğeni sayıları, yorumlar, paylaşımlar ve genel etkileşim oranları karşılaştırılarak yanlış bilgi içeren içeriklerin platformdaki etkisi ölçüldü.
YANLIŞ BİLGİLER DAHA FAZLA ETKİLEŞİM ALIYOR
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, güneş kremi hakkında şüphe oluşturan videoların toplam içeriklerin yalnızca yüzde 13'ünü oluşturmasına rağmen çok daha fazla etkileşim alması oldu.
Bilim insanları, yanlış veya yanıltıcı sağlık bilgilerinin sosyal medya kullanıcılarının ilgisini daha fazla çekebildiğini ve bu nedenle algoritmalar tarafından daha geniş kitlelere ulaştırılabildiğini belirtiyor.
Uzmanlara göre sansasyonel iddialar, korku yaratan söylemler ve bilimsel dayanağı olmayan komplo teorileri, sosyal medya platformlarında çoğu zaman doğru bilgilerden daha hızlı yayılabiliyor.
VİDEOLARDA HANGİ İDDİALAR YER ALIYOR?
Araştırmacılar, bazı içerik üreticilerinin güneş kremleriyle ilgili çeşitli iddialarda bulunduğunu belirledi. Bu videolarda özellikle kimyasal güneş koruyucuların toksik olduğu, hormon sistemini bozduğu, anne sütünü kirlettiği, mikroplastik içerdiği ve çevreye zarar verdiği yönünde söylemler öne çıkıyor.
Bazı içeriklerde ise güneş kremi kullanımının gereksiz olduğu veya güneşe korunmasız çıkmanın daha sağlıklı olduğu gibi bilimsel dayanağı bulunmayan görüşlerin savunulduğu ifade edildi.
BİLİMSEL KANIT BULUNMUYOR
Araştırmayı yürüten uzmanlar, yaygın olarak kullanılan ve sağlık otoriteleri tarafından onaylanan güneş kremlerinin insan sağlığına zarar verdiğini gösteren güvenilir bilimsel kanıtların bulunmadığını vurguladı.
Bilim insanlarına göre günümüzde piyasada bulunan güneş koruyucu ürünler, uzun yıllardır çeşitli güvenlik testlerinden geçirilerek kullanıma sunuluyor. Bu ürünlerin amacı, güneşin zararlı ultraviyole ışınlarının cilt üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak ve cilt kanseri riskini düşürmek.
UZMANLARDAN GÜNEŞ KREMİ ÇAĞRISI
Dermatoloji uzmanları, güneş ışınlarına uzun süre korunmasız maruz kalmanın ciltte erken yaşlanma, güneş yanıkları ve cilt kanseri gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtiyor.
Araştırmada yer alan değerlendirmelerde, tüketicilerin ister mineral bazlı ister kimyasal içerikli güneş koruyucuları tercih edebileceği, her iki ürün grubunun da güvenli kabul edildiği ifade edildi.
Uzmanlar, özellikle yaz aylarında dışarı çıkmadan önce uygun koruma faktörüne sahip güneş kremi kullanılması, şapka ve koruyucu giysiler tercih edilmesi ve güneş ışınlarının en yoğun olduğu saatlerde doğrudan güneş altında kalınmaması gerektiğini hatırlatıyor.
SOSYAL MEDYADAKİ SAĞLIK BİLGİLERİNE DİKKAT
Araştırmacılar, sosyal medya platformlarında paylaşılan sağlık içeriklerinin her zaman bilimsel gerçekleri yansıtmayabileceği konusunda da uyarıda bulundu. Uzmanlara göre kullanıcıların sağlıkla ilgili kararlarını yalnızca sosyal medya paylaşımlarına göre vermemesi, güvenilir sağlık kuruluşlarının ve uzmanların görüşlerine başvurması gerekiyor.
Bilim insanları, yanlış bilgilerin hızla yayıldığı dijital ortamda medya okuryazarlığının öneminin arttığını belirterek, özellikle sağlık alanındaki iddiaların mutlaka bilimsel kaynaklarla doğrulanması gerektiğine dikkat çekiyor.
Araştırmanın sonuçları, sosyal medyada yüksek etkileşim alan her bilginin doğru olmadığı gerçeğini bir kez daha ortaya koyarken, uzmanlar güneşten korunmanın en etkili yollarından birinin düzenli güneş kremi kullanımı olduğunu vurguluyor.
