Laktoz intoleransı, vücudun süt ve süt ürünlerinde bulunan laktoz şekerini yeterince sindirememesi sonucu ortaya çıkıyor. Peki laktoz intoleransı nedir, neden olur? Belirtileri nelerdir ve nasıl teşhis edilir? İşte merak edilen tüm detaylar…
Süt ve süt ürünleri tüketiminin ardından ortaya çıkan şişkinlik, gaz, karın ağrısı ve ishal gibi şikayetler birçok kişinin günlük yaşamını olumsuz etkileyebiliyor. Bu belirtilerin yaygın nedenlerinden biri ise laktoz intoleransı olarak biliniyor.
Laktoz intoleransı, ince bağırsağın laktozu parçalayan laktaz enzimini yeterli miktarda üretememesi sonucu meydana geliyor. Sindirilemeyen laktoz kalın bağırsağa ulaştığında burada bulunan bakteriler tarafından fermente ediliyor. Bu süreç sonucunda çeşitli sindirim sistemi şikayetleri ortaya çıkabiliyor.
Laktoz intoleransı neden olur?
Laktoz intoleransının en yaygın nedeni, yaş ilerledikçe laktaz enzimi üretiminin azalmasıdır. Laktaz nonpersistansı olarak adlandırılan bu durum genetik özelliklerle ilişkilidir.
Belirtiler çoğunlukla geç çocukluk, ergenlik veya erken yetişkinlik döneminde ortaya çıkmaya başlayabilir.
Bunun dışında bazı sağlık sorunları da laktoz intoleransına yol açabilir. İnce bağırsağı etkileyen:
- Çölyak hastalığı
- Crohn hastalığı
- Bağırsak enfeksiyonları
- Bazı ilaç tedavileri
- Cerrahi müdahaleler
- Radyoterapi
gibi durumlar laktaz üretiminin azalmasına neden olabilir.
Doğuştan laktaz eksikliği ise çok daha nadir görülür.
Laktoz intoleransının belirtileri neler?
Laktoz içeren yiyecek ve içeceklerin tüketilmesinden birkaç saat sonra çeşitli sindirim sistemi şikayetleri görülebilir.
En yaygın belirtiler şöyle:
- Karında şişkinlik
- Gaz
- Karın ağrısı
- İshal
- Bulantı
- Karın guruldaması
Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişiler küçük miktarlarda laktoz tükettiğinde herhangi bir sorun yaşamazken, bazı kişilerde daha düşük miktarlarda bile belirgin şikayetler görülebilir.
Laktoz intoleransı nasıl teşhis edilir?
Tanı için öncelikle kişinin şikayetleri, beslenme alışkanlıkları ve sağlık geçmişi değerlendirilir.
Doktor gerekli görürse belirli bir süre süt ve süt ürünlerinin tüketilmemesini ve belirtilerin takip edilmesini önerebilir. Tanıyı desteklemek amacıyla kullanılan yöntemlerden biri ise hidrojen nefes testidir.
Bu testte laktoz tüketiminin ardından nefeste hidrojen düzeyindeki değişiklikler değerlendirilir. Elde edilen sonuçlar ve kişinin yaşadığı belirtiler birlikte değerlendirilerek tanıya gidilir.
Ancak benzer şikayetlere neden olabilen çölyak hastalığı, irritabl bağırsak sendromu, inflamatuar bağırsak hastalıkları ve diğer sindirim sistemi sorunlarının da değerlendirilmesi önem taşır.
Laktoz intoleransı ile süt alerjisi aynı şey değil
Laktoz intoleransı ile süt alerjisi sıklıkla birbirine karıştırılıyor. Ancak iki durum birbirinden tamamen farklıdır.
Laktoz intoleransı bir sindirim problemidir. Vücudun süt şekeri olan laktozu yeterince parçalayamaması nedeniyle ortaya çıkar.
Süt alerjisi ise bağışıklık sisteminin süt proteinlerine karşı verdiği reaksiyondur.
Bu nedenle süt tüketiminin ardından ortaya çıkan her şikayetin laktoz intoleransından kaynaklandığı düşünülmemelidir.
Laktoz intoleransı olan herkes süt ürünlerinden uzak durmalı mı?
Laktoz intoleransı bulunan herkesin bütün süt ürünlerini tamamen hayatından çıkarması gerekmeyebilir.
Birçok kişi az miktarda laktozu tolere edebilir. Ayrıca yoğurt ve sert peynir gibi bazı süt ürünlerinde laktoz miktarı daha düşük olabilir.
Tüketilecek miktarın kişiye göre belirlenmesi önemlidir. Süt ürünlerini tamamen bırakmak yerine doktor veya diyetisyen önerisiyle dengeli bir beslenme planı oluşturulabilir.
Laktoz intoleransı bağırsaklara zarar verir mi?
Laktoz intoleransı, tek başına bağırsaklarda kalıcı hasara neden olan bir hastalık değildir. Laktoz tüketildiğinde ortaya çıkan belirtiler genellikle geçicidir ve laktoz tüketiminin azaltılması veya bırakılmasıyla hafifler.
Ancak laktoz intoleransına benzeyen belirtilerin altında başka bir sindirim sistemi hastalığının bulunabileceği unutulmamalıdır.
Hangi durumlarda doktora başvurulmalı?
Süt ve süt ürünleri tüketiminin ardından tekrarlayan gaz, şişkinlik, karın ağrısı veya ishal yaşayan kişilerin tanının netleştirilmesi için doktora başvurması önemlidir.
Özellikle;
- Açıklanamayan kilo kaybı,
- Kanlı dışkılama,
- Gece devam eden ishal,
- Süt ürünleri tüketilmediği halde süren şikayetler
gibi durumlarda doktora başvurulması gerekir.
Bu belirtiler yalnızca laktoz intoleransını değil, farklı ve daha ciddi sindirim sistemi hastalıklarını da işaret edebilir.
Laktoz intoleransı tanısı alan kişilerin ise kalsiyum ve D vitamini başta olmak üzere besin ihtiyaçlarını yeterli şekilde karşılaması önem taşıyor. Bu nedenle gerekli durumlarda doktor veya beslenme ve diyet uzmanından destek alınması öneriliyor.
