Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), çalışma hayatının bir bölümünü yurt dışında sürdüren Türk vatandaşlarının sosyal güvenlik haklarıyla ilgili önemli bir hatırlatmada bulundu. Türkiye'nin sosyal güvenlik sözleşmesi imzaladığı 37 ülkede geçirilen sigortalılık süreleri, ilgili anlaşmalarda yer alan şartlar doğrultusunda Türkiye'deki sigortalılık süreleriyle birlikte değerlendirilebiliyor.
Uygulama, farklı ülkelerde çalışan ve emeklilik döneminde sosyal güvenlik haklarını korumak isteyen vatandaşlar açısından önem taşıyor. Türkiye'de ve sosyal güvenlik anlaşması bulunan başka bir ülkede çalışma geçmişi bulunan kişilerin emeklilik durumları, ilgili ülkeyle yapılan sözleşmenin hükümleri dikkate alınarak değerlendiriliyor.
Yurt dışındaki çalışma süreleri emeklilikte değerlendirilebiliyor
Türkiye'nin sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde çalışan vatandaşların, belirli koşulları karşılamaları halinde yurt dışındaki sigortalılık süreleri Türkiye'deki sürelerle birlikte değerlendirilebiliyor.
Bu uygulamanın temel amacı, farklı ülkelerde çalışılması nedeniyle sosyal güvenlik haklarının kaybedilmesinin önüne geçmek ve sigortalıların çalışma geçmişlerinin anlaşma hükümleri kapsamında dikkate alınmasını sağlamak.
Ancak yurt dışında geçirilen çalışma süresinin Türkiye'de ödenmiş primlerle tamamen aynı şekilde kabul edildiği düşünülmemeli. Sürelerin hangi kapsamda değerlendirileceği, aylık bağlanma şartları ve ödeme hesabı ilgili sosyal güvenlik sözleşmesinin hükümlerine göre belirleniyor.
37 ülkeyle sosyal güvenlik anlaşması bulunuyor
SGK'nın dikkat çektiği uygulama, Türkiye'nin sosyal güvenlik sözleşmesi yaptığı 37 ülkeyi kapsıyor. Bu ülkelerde çalışan Türk vatandaşları, anlaşmaların belirlediği şartlar çerçevesinde sosyal güvenlik haklarından yararlanabiliyor.
Sözleşmelerin kapsamı bütün ülkelerde aynı olmayabiliyor. Her ülkeyle yapılan anlaşmanın farklı hükümleri bulunabildiği için emeklilik başvurusu veya sigortalılık sürelerinin değerlendirilmesi sırasında çalışılan ülkeye ilişkin özel şartların dikkate alınması gerekiyor.
Bu nedenle yurt dışında çalışan vatandaşların yalnızca toplam çalışma sürelerine bakarak emeklilik konusunda kesin bir değerlendirme yapmaması önem taşıyor.
Hangi sosyal güvenlik hakları değerlendiriliyor?
Sosyal güvenlik anlaşmaları kapsamında, anlaşmanın içeriğine göre farklı haklar gündeme gelebiliyor. Bunlar arasında özellikle malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ilişkin düzenlemeler bulunuyor.
Bazı sözleşmeler kapsamında sağlık yardımlarına ilişkin hükümler de uygulanabiliyor. Böylece vatandaşların çalışma veya yaşam dönemlerinde ülkeler arasında ortaya çıkabilecek sosyal güvenlik sorunlarının belirli kurallar çerçevesinde çözülmesi amaçlanıyor.
Uygulamanın kapsamı ülkelere göre değişebildiğinden, vatandaşların kendi durumlarını çalıştıkları ülkeyle Türkiye arasında imzalanan sözleşmenin hükümlerine göre değerlendirmesi gerekiyor.
Türkiye ve yurt dışındaki süreler nasıl birleştiriliyor?
Bir vatandaşın hem Türkiye'de hem de sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan başka bir ülkede sigortalılık geçmişi bulunması halinde, gerekli şartların karşılanması durumunda bu süreler emeklilik hakkının belirlenmesinde birlikte değerlendirilebiliyor.
Burada önemli olan noktalardan biri, sürelerin birleştirilmesinin her iki ülkede ödenen primlerin tek bir sistemde toplanması anlamına gelmemesi.
Çalışılan ülkelerdeki sigortalılık dönemleri, ilgili sosyal güvenlik sözleşmesinde belirtilen esaslara göre dikkate alınıyor. Emeklilik hakkının doğup doğmadığı ve aylığın nasıl hesaplanacağı ise kişinin çalışma geçmişi ile ilgili mevzuat ve sözleşme hükümleri üzerinden belirleniyor.
Yurt dışı borçlanması ile karıştırılmamalı
Yurt dışında geçirilen sigortalılık sürelerinin sosyal güvenlik sözleşmeleri kapsamında değerlendirilmesi ile yurt dışı borçlanması aynı uygulama değil.
Sosyal güvenlik sözleşmeleri, iki ülkenin sosyal güvenlik sistemleri arasında belirli hakların korunmasını ve sigortalılık sürelerinin anlaşma hükümleri doğrultusunda değerlendirilmesini düzenliyor.
Yurt dışı borçlanması ise farklı bir uygulama olarak kişinin yurt dışında geçen belirli süreleri için Türkiye'deki mevzuat kapsamında borçlanma yapabilmesiyle ilgili kuralları içeriyor.
Bu nedenle emeklilik hesabı yapacak kişilerin hangi uygulamadan yararlanabileceğini doğru şekilde belirlemesi gerekiyor.
Yurt dışından emeklilik başvurusu nasıl yapılır?
Yurt dışında yaşayan veya çalışan vatandaşların emeklilik başvurusu konusunda öncelikle çalıştıkları ülkenin Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunup bulunmadığını kontrol etmesi gerekiyor.
Ardından ilgili ülkeyle yapılan sözleşmenin kapsamı, sigortalılık sürelerinin nasıl değerlendirileceği, gerekli belgeler ve başvuru şartlarının incelenmesi önem taşıyor.
SGK'nın resmi kanalları üzerinden ülke bazında uygulanan sosyal güvenlik sözleşmelerine ilişkin bilgiler takip edilebiliyor. Kişinin çalışma geçmişi, Türkiye'deki sigortalılık kayıtları ve yurt dışındaki çalışma dönemleri farklılık gösterebildiği için emeklilik hesabının kişiye özel yapılması gerekiyor.
Emeklilik hesabında sözleşme şartları belirleyici
Yurt dışında çalışan Türk vatandaşları açısından en önemli konulardan biri, yalnızca çalışma süresinin toplamına bakılmaması. Türkiye ile çalışılan ülke arasındaki sosyal güvenlik sözleşmesinin hükümleri, hangi sürelerin nasıl değerlendirileceği konusunda belirleyici oluyor.
Bazı durumlarda Türkiye'deki sigortalılık süresi ile yurt dışındaki sürelerin birlikte değerlendirilmesi emeklilik hakkının belirlenmesinde önem taşıyabiliyor. Ancak aylık bağlanması ve ödeme hesabı, ilgili mevzuat ve sözleşmede yer alan kurallara göre yapılıyor.
Bu nedenle vatandaşların emeklilik başvurusu öncesinde SGK üzerinden kendi sigortalılık durumlarını kontrol ettirmeleri ve çalıştıkları ülkeye ilişkin sözleşme hükümlerini incelemeleri önem taşıyor.
Yurt dışında çalışanlar için önemli fırsat
Türkiye ile sosyal güvenlik anlaşması bulunan ülkelerde çalışan vatandaşlar açısından sigortalılık sürelerinin belirli şartlarla birlikte değerlendirilmesi önemli bir sosyal güvenlik imkanı oluşturuyor.
Özellikle çalışma hayatını iki farklı ülkeye bölmüş olan vatandaşların, Türkiye'deki ve yurt dışındaki sigortalılık geçmişlerini ayrı ayrı değerlendirmesi gerekiyor. Anlaşma hükümleri doğrultusunda yapılacak inceleme, kişinin hangi sosyal güvenlik haklarından yararlanabileceğinin belirlenmesine yardımcı oluyor.
SGK'nın hatırlatması, yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarının emeklilik planlaması yaparken ülkeler arasındaki sosyal güvenlik anlaşmalarını dikkate almasının önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
