1996’da yeniden il olan Osmaniye, 1999’dan bu yana her genel seçimde 4 milletvekili seçiyor.
Osmaniye’nin Cumhuriyet dönemindeki milletvekilliği tarihini değerlendirirken idari değişiklikleri dikkate almak gerekiyor. YSK ve TÜİK’in tarihsel seçim istatistiklerinde Cebelibereket’in 1923 seçiminde 2, 1927’de 3 ve 1931’de 3 milletvekili çıkardığı görülüyor. 1935 seçiminden itibaren Cebelibereket ayrı seçim çevresi olarak tabloda yer almıyor.
Osmaniye Valiliği kayıtlarına göre Osmaniye 1924-1933 arasında vilayet statüsündeydi. 1933’te kazaya dönüştürüldü ve daha sonra Adana’ya bağlı kaldı. 24 Ekim 1996 tarih ve 4200 sayılı Kanunla yeniden il statüsüne kavuştu.
Bu nedenle 1935’ten 1995 seçimlerine kadar “Osmaniye seçim çevresi milletvekili” şeklinde ayrı bir liste oluşturmak doğru değil; Osmaniye seçmeni bu dönemde Adana/Seyhan seçim çevresi içinde yer aldı. YSK’nın Osmaniye tablosunda da 1983, 1987, 1991 ve 1995 sütunları boşken ilk ayrı sonuç 1999’da görülüyor.
Cumhuriyet’in ilk Meclisi: 1923
1923 genel seçimi Cumhuriyet’in 29 Ekim’de ilan edilmesinden önce yapıldı; ancak seçilen II. TBMM Cumhuriyet’i ilan eden Meclis oldu. Cebelibereket’in milletvekili sayısı 2 idi. Bunlar:
|
Seçim |
Milletvekilleri |
Sandalye |
|
1923 |
Mehmet İhsan Eryavuz, Hüseyin Avni Zaimler |
2 |
1923 seçiminde bugünkü anlamda doğrudan “CHP adayı” ifadesini kullanmak tarihsel açıdan dikkat gerektiriyor. Halk Fırkası seçimlerden sonra teşkilatlanıp eylül ayında resmî yapısına kavuştu. İhsan Eryavuz, Halk Fırkasının kuruluş sürecindeki tüzük çalışmalarında da yer aldı.
1927: Cebelibereket’in vekil sayısı 3’e çıktı
1927 genel seçiminde Cebelibereket’in milletvekili kontenjanı 3’e yükseldi. Seçilen isimler:
|
Parti/dönem |
Milletvekilleri |
|
Cumhuriyet Halk Fırkası dönemi |
Ali Rıza Bebe, Hüseyin Avni Zaimler, Mehmet İhsan Eryavuz |
1927 seçimlerinin Cumhuriyet Halk Fırkası aday listeleri üzerinden gerçekleştirildiği dönemin seçim çalışmalarında belirtiliyor.
Bu yasama döneminde iki önemli değişiklik oldu. Mehmet İhsan Eryavuz’un milletvekilliği düştükten sonra Abdüllatif Naci Eldeniz, Hüseyin Avni Zaimler’in vefatının ardından ise Mehmet Sabri Toprak ara seçimlerle Meclise girdi. Dolayısıyla 1927 genel seçiminde 3 sandalye bulunmasına rağmen dönem boyunca Cebelibereket adına toplam 5 farklı isim görev yaptı.
1931: Son Cebelibereket seçimi
1931 genel seçiminde Cebelibereket yine 3 milletvekiliyle temsil edildi:
|
Dönem |
Milletvekilleri |
|
CHF/CHP |
Hasan Basri Demir, İbrahim Hakkı Mete, Abdüllatif Naci Eldeniz |
TBMM kayıtları bu üç ismi IV. Dönem Cebelibereket milletvekilleri olarak gösteriyor. Hasan Basri Demir’in biyografisinde de CHP adayı olarak seçildiği açıkça belirtiliyor.
1933’te Cebelibereket vilayetinin kaldırılmasıyla bu ayrı temsil dönemi sona erdi. Eldeniz daha sonraki dönemlerde Seyhan milletvekili olarak Mecliste yer aldı.
66 yıl sonra yeniden: 1999 seçimi
Osmaniye’nin 1996’da yeniden il olmasının ardından yapılan ilk genel seçim 18 Nisan 1999 oldu. Osmaniye’ye 4 milletvekilliği ayrıldı.
1999 seçiminde sandalye dağılımı şöyle gerçekleşti:
|
Parti |
Milletvekili |
Sayı |
|
MHP |
Devlet Bahçeli, Birol Büyüköztürk, Mehmet Kundakcı |
3 |
|
Fazilet Partisi |
Şükrü Ünal |
1 |
YSK verilerini kullanan sonuç kayıtlarında MHP’nin 3, Fazilet Partisinin 1 milletvekili kazandığı görülüyor. Şükrü Ünal daha sonra AK Parti’ye geçtiği için TBMM dönem sonu kayıtlarında AK Parti etiketiyle de görülebiliyor; buradaki tablo seçildiği günkü partiye göre hazırlanmıştır.
2002: AK Parti 3, CHP 1
3 Kasım 2002 seçimlerinde Osmaniye’nin 4 sandalyesinin dağılımı değişti.
|
Parti |
Milletvekilleri |
Sayı |
|
AK Parti |
Durdu Mehmet Kastal, Mehmet Sarı, Şükrü Ünal |
3 |
|
CHP |
Necati Uzdil |
1 |
YSK istatistiklerine göre AK Parti Osmaniye’de 3, CHP 1 sandalye kazandı. TBMM albümü de bu dört ismi XXII. Dönem Osmaniye milletvekilleri olarak kaydediyor.
2007: AK Parti 2, MHP 2
22 Temmuz 2007 seçimlerinde sandalyeler iki parti arasında eşit paylaşıldı:
|
Parti |
Milletvekilleri |
Sayı |
|
AK Parti |
Durdu Mehmet Kastal, İbrahim Mete Doğruer |
2 |
|
MHP |
Devlet Bahçeli, Hakan Coşkun |
2 |
YSK kayıtlarında AK Parti ve MHP’nin ikişer milletvekili kazandığı görülüyor. TBMM XXIII. Dönem listesi de aynı isimleri kaydediyor.
2011: Yine 2 AK Parti, 2 MHP
12 Haziran 2011 seçimlerinde dağılım değişmedi:
|
Parti |
Milletvekilleri |
Sayı |
|
AK Parti |
Suat Önal, Durdu Mehmet Kastal |
2 |
|
MHP |
Devlet Bahçeli, Hasan Hüseyin Türkoğlu |
2 |
YSK’nın kesin sonuçlarına göre AK Parti 115 bin 785, MHP 110 bin 708 toplam oy aldı ve iki parti de ikişer sandalye kazandı.
7 Haziran 2015: 2-2 dağılımı devam etti
7 Haziran 2015’te Osmaniye’nin 4 milletvekilliğinin tamamı yine AK Parti ve MHP arasında bölündü:
|
Parti |
Milletvekilleri |
Sayı |
|
MHP |
Devlet Bahçeli, Ruhi Ersoy |
2 |
|
AK Parti |
Suat Önal, Mücahit Durmuşoğlu |
2 |
YSK kesin sonuçlarında MHP 2, AK Parti 2 milletvekili kazandı.
1 Kasım 2015: İsimler de değişmedi
Aynı yıl gerçekleştirilen 1 Kasım tekrar seçiminde sandalye dağılımı yine 2 AK Parti, 2 MHP olarak kaldı.
|
Parti |
Milletvekilleri |
Sayı |
|
AK Parti |
Suat Önal, Mücahit Durmuşoğlu |
2 |
|
MHP |
Devlet Bahçeli, Ruhi Ersoy |
2 |
Osmaniye’de AK Parti yaklaşık yüzde 46,8 oyla 2, MHP yaklaşık yüzde 34,6 oyla 2 milletvekili çıkardı.
2018: CHP yeniden sandalye kazandı
24 Haziran 2018 seçiminde dağılım üç partiye yayıldı:
|
Parti |
Milletvekilleri |
Sayı |
|
AK Parti |
Mücahit Durmuşoğlu, İsmail Kaya |
2 |
|
MHP |
Devlet Bahçeli |
1 |
|
CHP |
Baha Ünlü |
1 |
YSK kesin sonuçlarında AK Parti 2, MHP 1, CHP 1 sandalye kazandı.
Bu sonuçla CHP, 2002’den sonra Osmaniye’den yeniden milletvekili çıkarmış oldu.
2023: Dağılım değişmedi, isimler değişti
14 Mayıs 2023 seçiminde de AK Parti 2, MHP 1 ve CHP 1 sandalye kazandı.
|
Parti |
Milletvekilleri |
Sayı |
|
AK Parti |
Derya Yanık, Seydi Gülsoy |
2 |
|
MHP |
Devlet Bahçeli |
1 |
|
CHP |
Asu Kaya |
1 |
YSK kesin sonuçlarında Osmaniye’nin 4 milletvekilliği bu şekilde dağıldı.
Burada da esas alınan ölçüt 14 Mayıs 2023’te seçildikleri siyasi parti. Milletvekillerinin sonraki yıllarda yaptıkları parti değişiklikleri tarihsel seçim toplamına yansıtılmıyor.
Seçim seçim büyük tablo
|
Seçim |
Osmaniye/Cebelibereket sandalyesi |
Parti dağılımı |
|
1923 |
2 |
Parti sistemi henüz bugünkü biçiminde değil |
|
1927 |
3 |
CHF 3 |
|
1931 |
3 |
CHF/CHP 3 |
|
1935-1995 |
— |
Osmaniye ayrı seçim çevresi değil |
|
1999 |
4 |
MHP 3 – FP 1 |
|
2002 |
4 |
AK Parti 3 – CHP 1 |
|
2007 |
4 |
AK Parti 2 – MHP 2 |
|
2011 |
4 |
AK Parti 2 – MHP 2 |
|
7 Haziran 2015 |
4 |
AK Parti 2 – MHP 2 |
|
1 Kasım 2015 |
4 |
AK Parti 2 – MHP 2 |
|
2018 |
4 |
AK Parti 2 – MHP 1 – CHP 1 |
|
2023 |
4 |
AK Parti 2 – MHP 1 – CHP 1 |
1999’dan 2023’e hangi parti kaç milletvekilliği kazandı?
Osmaniye’nin yeniden il olduktan sonraki döneminde 8 milletvekili genel seçimi yapıldı. 2015’te iki ayrı seçim gerçekleştirildiği için bu sayı sekize ulaşıyor. Toplam 32 milletvekilliği mandası dağıtıldı.
|
Parti |
Kazanılan sandalye toplamı |
32 sandalye içindeki payı |
|
AK Parti |
15 |
%46,9 |
|
MHP |
13 |
%40,6 |
|
CHP |
3 |
%9,4 |
|
Fazilet Partisi |
1 |
%3,1 |
|
Toplam |
32 |
%100 |
Bu toplamlar YSK’nın 1999-2011 tarihsel tabloları ile 2015, 2018 ve 2023 kesin sonuçlarının birleştirilmesiyle hesaplanmıştır.
Cumhuriyet döneminde toplam kaç milletvekilliği dağıtıldı?
Cebelibereket’in ayrı seçim çevresi olduğu 1923, 1927 ve 1931 seçimlerinde toplam 8 sandalye, Osmaniye’nin yeniden il olduktan sonraki 1999-2023 döneminde ise 32 sandalye dağıtıldı.
Böylece iki ayrı il dönemini birlikte değerlendirdiğimizde, genel seçimlerde toplam 40 milletvekilliği mandası ortaya çıkıyor. Bu rakam 40 farklı kişi anlamına gelmiyor; aynı siyasetçiler farklı seçimlerde yeniden seçildi. YSK/TÜİK verileri erken dönemdeki 2+3+3 sandalye yapısını doğruluyor.
Genel seçim kazananları tekilleştirildiğinde 24 farklı isim bulunuyor. 1927 dönemindeki ara seçimle Meclise giren Mehmet Sabri Toprak da hesaba katıldığında, ayrı Cebelibereket/Osmaniye temsil dönemlerinde görev yapan farklı isim sayısı 25’e çıkıyor.
Devlet Bahçeli yedi genel seçimde Osmaniye’den seçildi
TBMM kayıtlarına göre Devlet Bahçeli, Osmaniye’den 21, 23, 24, 25, 26, 27 ve 28. dönemlerde milletvekili seçildi. Bu dönemler 1999, 2007, 2011, Haziran 2015, Kasım 2015, 2018 ve 2023 seçimlerine karşılık geliyor. 2002 seçiminde ise Osmaniye’den milletvekili seçilmedi.
Durdu Mehmet Kastal 2002, 2007 ve 2011; Suat Önal 2011 ile 2015’in iki seçiminde; Mücahit Durmuşoğlu ise 2015’in iki seçiminde ve 2018’de Osmaniye’den milletvekilliği kazanan tekrar eden isimler arasında bulunuyor.
Osmaniye’nin temsil tarihinde iki büyük dönem
Rakamlar Osmaniye’nin parlamenter tarihini net biçimde ikiye ayırıyor: Cebelibereket dönemi 1923-1933 ve yeniden il olduktan sonraki 1996 sonrası dönem.
1923-1931 seçimlerinde toplam 8 sandalye söz konusuyken, 1933’te il statüsünün kaldırılması Osmaniye’nin ayrı seçim çevresi olarak temsilini sona erdirdi. 1996’da yeniden il statüsüne kavuşmasının ardından 1999 seçimiyle başlayan ikinci dönemde Osmaniye’ye sürekli 4 milletvekilliği ayrıldı.
Özetle, 1999-2023 arasındaki modern Osmaniye seçim tarihinde 32 sandalyenin 15’ini AK Parti, 13’ünü MHP, 3’ünü CHP ve 1’ini Fazilet Partisi kazandı. Cumhuriyet’in ilk Cebelibereket dönemindeki seçimler de dahil edildiğinde ayrı Osmaniye/Cebelibereket seçim çevrelerinde genel seçim yoluyla dağıtılan sandalye sayısı 40’a ulaşıyor.








