Sakinleştirici etkisi, uyku kalitesini desteklemesi ve sindirim sistemine olan faydalarıyla bilinen melisa, çay, kapsül ve ekstrakt formunda yaygın olarak tüketiliyor. Ancak uzmanlar, bitkinin faydalarının yanı sıra kullanımında dikkat edilmesi gereken önemli noktalar bulunduğu konusunda uyarıyor.
Melisa Nedir, Ne İşe Yarar?
Nanegiller familyasına ait olan Melissa officinalis, halk arasında oğulotu olarak biliniyor. İçeriğinde bulunan rosmarinik asit ve çeşitli fenolik bileşikler sayesinde hafif sakinleştirici, antioksidan ve antiviral özellikler gösterdiği belirtiliyor.
Melisanın en sık tercih edildiği kullanım alanları ise şunlar:
- Hafif stres ve kaygı belirtilerini azaltmaya yardımcı olmak
- Uyku kalitesini desteklemek
- Sindirim sistemi rahatsızlıklarını hafifletmek
- Konsantrasyon ve bilişsel performansı desteklemek
- Topikal kullanımda uçuk tedavisine yardımcı olmak
Bilimsel Kanıtlar Ne Diyor?
Ulusal Sağlık Enstitüleri'ne (NIH) bağlı Tamamlayıcı ve Bütünleyici Sağlık Merkezi (NCCIH), melisa üzerine yapılan çalışmaların hafif uyku sorunları, stres ve sindirim rahatsızlıklarında sınırlı ila orta düzeyde olumlu sonuçlar ortaya koyduğunu belirtiyor.
Avrupa İlaç Ajansı (EMA) ise melisayı "geleneksel bitkisel tıbbi ürün" kategorisinde değerlendiriyor. Kurum, bitkinin hafif gerginlik ve uyku güçlüğü belirtilerinde geleneksel kullanımının bulunduğunu, ancak etkinliğinin geniş kapsamlı klinik çalışmalarla kesin olarak kanıtlanmadığını vurguluyor.
Araştırmalarda özellikle melisanın tek başına veya kediotu (valerian) ile birlikte kullanıldığında hafif uyku problemleri ve huzursuzluk üzerinde olumlu etkiler gösterebildiği bildiriliyor. Ancak uzmanlara göre melisa, depresyon, kronik uykusuzluk veya ciddi anksiyete bozukluklarının tedavisinde tek başına yeterli bir yöntem olarak kabul edilmiyor.
Kimler Melisa Kullanırken Dikkatli Olmalı?
Uzmanlar, melisanın her ne kadar çoğu sağlıklı yetişkin için güvenli kabul edilse de bazı kişilerde dikkatli kullanılması gerektiğini belirtiyor.
Özellikle;
- Tiroid hastalığı bulunanlar,
- Tiroid ilacı kullananlar,
- Uyku ilacı veya sakinleştirici ilaç kullananlar,
- Hamile ve emziren kadınlar,
- Glokom hastaları,
- Planlı ameliyat geçirecek kişiler
melisa kullanmadan önce mutlaka doktor görüşü almalı.
Ayrıca yüksek miktarda tüketilmesi halinde baş dönmesi, aşırı uyku hali ve dikkat azalması gibi yan etkiler görülebileceği ifade ediliyor.
Bitkisel Olması Zararsız Olduğu Anlamına Gelmiyor
Uzmanlar, toplumda yaygın olan bazı yanlış inanışlara da dikkat çekiyor. Melisanın bitkisel olması nedeniyle hiçbir ilaçla etkileşime girmediği düşüncesinin doğru olmadığı belirtiliyor.
Özellikle sedatif ilaçlar ve tiroid tedavisinde kullanılan ilaçlarla etkileşim riski bulunabileceği ifade edilirken, kronik hastalığı olan kişilerin melisayı düzenli kullanmadan önce sağlık uzmanına danışmaları öneriliyor.
Sağlıklı yetişkinler için ise günlük 1 ila 3 fincan melisa çayı tüketiminin genel olarak yeterli olduğu, daha fazla tüketimin faydayı artırmadığı ve yan etki riskini yükseltebileceği belirtiliyor.
