Türkiye ekonomi gündeminde uzun süre tartışılan Kur Korumalı Türk Lirası Mevduat ve Katılma Hesapları’nda bakiye tamamen sona erdi.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun 21 Ağustos 2026 haftasına ilişkin verilerine göre, bir önceki hafta 4 milyon lira seviyesinde bulunan KKM bakiyesi son düşüşle birlikte sıfıra indi. Böylece Aralık 2021’de başlayan uygulamanın bankacılık sistemindeki tasfiye süreci tamamlandı.
KKM bakiyesi 4 milyon liradan sıfıra indi
BDDK verilerine göre KKM bakiyesi üç hafta önce 157 milyon lira seviyesindeydi. Bakiye daha sonra 51 milyon liraya, ardından 4 milyon liraya geriledi. Son haftalık verilerde ise hesaplarda herhangi bir bakiye kalmadığı görüldü.
KKM bakiyesinin sıfırlanması, yeni hesap açılmasının yasaklanmasından yaklaşık bir yıl sonra gerçekleşti. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 23 Ağustos 2025’te YUVAM hesapları hariç olmak üzere KKM’de yeni hesap açma ve yenileme işlemlerini sonlandırmıştı.
Bu tarihten önce açılan hesapların vadeleri doldukça sistemdeki toplam tutar kademeli olarak azaldı.
KKM nasıl çalışıyordu?
Kur Korumalı Mevduat uygulaması, döviz kurlarında yaşanan sert yükselişin ardından 20 Aralık 2021’de devreye alındı.
Sistem kapsamında tasarruf sahibi parasını Türk lirası mevduat veya katılma hesabında tutuyordu. Hesabın vadesi dolduğunda döviz kurundaki artış, bankanın verdiği faiz veya kâr payının üzerinde kalmışsa aradaki fark kamu tarafından karşılanıyordu.
Uygulamanın ilk döneminde bazı ödemeler Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından bütçeden yapılırken, dövizden dönüşümlü hesapların kur farkı ödemeleri Merkez Bankası tarafından karşılandı. Daha sonraki dönemde kur farkı yükünün önemli bölümü TCMB üzerinde kaldı.
2023 yılında tarihi zirveye çıktı
KKM hesapları, 18 Ağustos 2023 haftasında yaklaşık 3 trilyon 407 milyar liraya ulaşarak tarihi zirvesini gördü.
Mayıs 2023 seçimlerinin ardından ekonomi yönetiminde başlayan politika değişikliğiyle birlikte sistemden kademeli çıkış süreci başlatıldı. Bankalara Türk lirası mevduatı artırmaya yönelik hedefler getirilirken, KKM hesaplarının yenilenmesini sınırlandıran kararlar alındı.
| Tarih | KKM’de yaşanan gelişme |
|---|---|
| 20 Aralık 2021 | Kur Korumalı Mevduat uygulaması başladı |
| 18 Ağustos 2023 | Bakiye yaklaşık 3,4 trilyon lirayla zirveye ulaştı |
| Mayıs 2023 sonrası | Kademeli tasfiye politikası başlatıldı |
| 23 Ağustos 2025 | Yeni hesap açma ve yenileme işlemleri sonlandırıldı |
| 21 Ağustos 2026 | Bankacılık sistemindeki KKM bakiyesi sıfırlandı |
KKM’nin maliyeti gerçekten 60 milyar dolar mı?
KKM’nin toplam kamu maliyetinin yaklaşık 60 milyar dolar olduğu yönündeki rakam, resmî kurumların açıkladığı tek ve kesinleşmiş bir toplam değil; farklı veriler ve varsayımlar kullanılarak yapılan ekonomik bir tahmin niteliği taşıyor.
İktisatçı Mahfi Eğilmez’in Ağustos 2025’te yayımladığı hesaplamada, KKM’nin maliyeti yaklaşık 58,9 milyar dolar olarak tahmin edildi. Hesaplamada Hazine tarafından bütçeden yapılan doğrudan ödemelerin yanında, Merkez Bankasının 2023 ve 2024 yıllarında açıkladığı zararların yüzde 90’ının KKM’den kaynaklandığı varsayımı kullanıldı.
Bu nedenle “KKM bütçeye kesin olarak 60 milyar dolar zarar verdi” ifadesi yerine, “bazı ekonomistlerin hesaplamalarına göre toplam maliyet yaklaşık 60 milyar dolara ulaştı” denilmesi daha doğru bir kullanım oluyor.
Hazine bütçesinden yapılan ve doğrudan KKM başlığı altında görülen ödemeler ile Merkez Bankasının üstlendiği maliyetlerin niteliği birbirinden farklı olduğu için kamuoyuna açıklanmış tek bir konsolide maliyet rakamı bulunmuyor.
Uygulama neden tartışıldı?
KKM, ilk devreye alındığı gece döviz kurlarında sert bir gerileme yaşanmasına yardımcı oldu. Uygulamanın savunucuları, sistemin döviz talebini sınırladığını ve finansal piyasalardaki dalgalanmayı geçici olarak azalttığını belirtti.
Eleştiren ekonomistler ise kur riskinin tasarruf sahibinden kamuya aktarıldığını, kur farkı ödemelerinin Hazine ve Merkez Bankası üzerinde maliyet oluşturduğunu savundu. Uygulama, gelir dağılımına etkisi ve parasal genişlemeye yol açtığı gerekçesiyle de eleştirildi.
KKM’nin enflasyonu tek başına artırdığı veya Merkez Bankası zararının tamamına neden olduğu yönünde resmî bir tespit bulunmuyor. Ancak TCMB, kur farkı ödemelerinin bazı dönemlerde sistemde Türk lirası likidite fazlası oluşturduğunu ve bu likiditenin çeşitli araçlarla piyasadan çekildiğini açıklamıştı.
Osmaniye’deki tasarruf sahiplerini de ilgilendiriyor
KKM bakiyesinin ülke genelinde sıfırlanması, Osmaniye’de bu ürünü kullanan banka müşterileri açısından da sistemin tamamen kapandığı anlamına geliyor.
Bundan sonraki dönemde tasarruf sahipleri standart Türk lirası mevduat, katılma hesabı, döviz, altın veya diğer yatırım araçlarını kendi risk ve getiri tercihlerine göre değerlendirecek. Osmaniye’ye ait KKM bakiyesi ayrıca açıklanmadığı için kentte sistemden çıkan toplam tutara ilişkin doğrulanmış bir rakam bulunmuyor.
