Konut, işyeri ve arazi gibi gayrimenkullerden kira geliri elde edenler için yıllık beyan dönemi başlıyor. Takvime göre 2025 yılı kira gelirlerine ilişkin beyanlar 1 Mart 2026 itibarıyla verilebilecek. Süreç yalnızca ev sahiplerini değil, kira ödemesini yapan kiracıları da yakından ilgilendiriyor. Çünkü kira bedelinin banka ya da PTT dışından ödenmesi, “elden ödeme” gibi yöntemler hem kiraya veren hem kiracı açısından ceza riskini büyütüyor.
Aile bütçelerini doğrudan etkileyen bu dönemde, en kritik başlıkların başında “kim beyan verecek” sorusu geliyor. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) rehberindeki bilgilere göre 2025 yılı için konut kira gelirinde 47 bin TL istisna uygulanıyor. Yıllık konut kira geliri bu tutarı aşanların beyanname vermesi gerekiyor. Tevkifata tabi işyeri kira gelirlerinde ise 2025 yılı için beyan sınırı brüt 330 bin TL olarak uygulanıyor. Kesinti ve istisnaya konu olmayan kira gelirlerinde de 2025 yılı için 18 bin TL sınırı bulunuyor.
İstisnadan kimlerin yararlanamayacağı da rehberde ayrıca belirtiliyor. Ticari, zirai veya serbest meslek kazancını beyan etmek zorunda olanların konut kira istisnasından yararlanamadığı ifade edilirken, ayrıca toplam gelirleri belirlenen eşiği aşanlar için istisna hakkının devre dışı kalabileceği hatırlatılıyor.
Beyan sürecinde iki farklı yöntem öne çıkıyor: götürü gider ve gerçek gider. Götürü gider yönteminde, istisna düşüldükten sonra kalan tutarın yüzde 15’i gider olarak indirilebiliyor. Gerçek gider yönteminde ise mevzuatta sayılan gider kalemleri belgeye dayalı şekilde düşülebiliyor. Seçim yapıldıktan sonra götürü gider yönteminden gerçek gidere geçişte belirli süre kuralı bulunduğu da vurgulanıyor.
Kiracıları doğrudan ilgilendiren bölüm ise ödeme ve tahsilatın belgelendirilmesi. Konut ve işyerlerinde kira ödemelerinin banka veya PTT aracılığıyla yapılması, dekont ve hesap hareketleriyle ispatlanması gerekiyor. Kısa süreli kiralamalar da bu kapsamda değerlendiriliyor. Elden ödeme, açıklamasız transfer ya da kayıt dışı yöntemlerin tespiti halinde taraflar idari yaptırımla karşılaşabiliyor.
Cezalarda alt sınırlar ve oranlar da netleşmiş durumda. Tevsik zorunluluğuna aykırı işlemlerde, gruplara göre belirlenen alt tutarlardan az olmamak üzere işleme konu tutarın yüzde 10’u oranında özel usulsüzlük cezası uygulanabiliyor. Bir takvim yılında bu kapsamda kesilecek ceza toplamı için üst limitin 35 milyon TL olduğu bilgisi rehberde yer alıyor. Öte yandan, banka/PTT dışı ödeme yapan kiracının durumu ödemeyi izleyen 5 iş günü içinde kendiliğinden bildirmesi halinde cezadan muafiyet imkânı bulunduğu da hatırlatılıyor.
Kira bedelinin düşük gösterilmesi konusu da riskli alanların başında geliyor. Kiranın hiç olmaması ya da emsaline göre düşük kalması halinde “emsal kira bedeli” uygulaması gündeme gelebiliyor. Bu durumda beyan edilen tutar yerine emsale göre değerlendirme yapılarak vergi ve cezai süreçler devreye girebiliyor.
Beyan ve ödeme takvimi için son tarihler de yaklaşıyor. 2025 yılı gelirlerine ilişkin beyanname verme dönemi 1–31 Mart 2026 olarak uygulanacak. Tahakkuk eden gelir vergisi iki taksitte ödenecek; birinci taksit (damga vergisiyle birlikte) 31 Mart 2026’ya kadar, ikinci taksit ise 31 Temmuz 2026’ya kadar yatırılabilecek.
