Yüksek Mahkeme, satış hedeflerine bağlı olarak değişken miktarlarda ödenen ancak düzenli şekilde kazanılan primlerin, kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücrete dahil edilmesi gerektiğine hükmetti.
Kararla birlikte yalnızca her ay aynı miktarda prim alınmaması veya primin belirli satış hedeflerinin yakalandığı dönemlerde ödenmesi, söz konusu ödemelerin kıdem tazminatı hesabının dışında tutulması için yeterli görülmedi.
Primle çalışanları ilgilendiren kritik karar
Dava konusu olayda bir işçi, işyerinde takım lideri olarak görev yaptığını ve temel ücretinin yanı sıra satış miktarına göre prim aldığını belirtti.
İşçi ayrıca yemek, yol ve özel sağlık sigortası gibi yan haklardan yararlandığını ifade etti.
Haftalık çalışma süresinin yasal sınırı aştığını, sayım, eğitim ve toplantılar nedeniyle de ek çalışmalar yaptığını belirten işçi; ödenmeyen işçilik alacakları bulunduğu gerekçesiyle iş sözleşmesini feshetti.
İşçi hangi gerekçelerle dava açtı?
Haklarını almak amacıyla İş Mahkemesi'ne başvuran işçi, haklı fesih gerekçeleri arasında çeşitli iddialara yer verdi.
İşçinin iddiaları arasında;
- Ödenmeyen işçilik alacakları,
- Satış hedeflerinin keyfi şekilde belirlenmesi,
- Prim almasının engellenmesi,
- Eşit davranma borcuna aykırı uygulamalar,
- Ağır iş yükü,
- Performansına yönelik ağır ithamlar,
- Psikolojik taciz niteliğindeki eylemler
yer aldı.
İşveren ise işçinin haklı bir neden olmaksızın istifa ettiğini savundu. Satış primlerinin hedefe bağlı olduğunu, çalışanın hedefleri gerçekleştiremediğini ve fazla çalışmaların bordrolara yansıtılarak ödendiğini ileri sürerek davanın reddini istedi.
Mahkeme fazla mesai alacağı tespit etti
İş Mahkemesi, puantaj kayıtlarının bulunduğu dönemlerde bu kayıtları esas aldı. Yapılan incelemede işçinin 19,5 saatlik ödenmemiş fazla çalışma ücreti bulunduğu tespit edildi.
Kayıt bulunmayan dönemler için ise tanık anlatımları ve işçinin talepleri değerlendirildi.
Fesih tarihinde ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunması nedeniyle işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiği kabul edildi. İşçiye kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücreti ödenmesine hükmedildi.
İşverenin istinaf başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi de işçinin haklı fesih yaptığı yönündeki değerlendirmeyi yerinde buldu.
Yargıtay'dan primler için emsal karar
Dosyanın temyiz edilmesinin ardından karar Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin önüne geldi.
Daire, kıdem tazminatına esas alınacak ücret belirlenirken işçinin asıl ücretinin yanı sıra para veya para ile ölçülebilen menfaatlerin de dikkate alınması gerektiğini hatırlattı.
Yargıtay'a göre devamlılık gösteren;
- Prim,
- Yakacak yardımı,
- Giyecek yardımı,
- Kira yardımı,
- Aydınlatma yardımı,
- Servis yardımı,
- Yemek yardımı
gibi ödemeler kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmalı.
Özel sağlık sigortası da hesaba katılabilir
Yargıtay kararında, işçiye sağlanan özel sağlık sigortası ve hayat sigortası prim ödemelerinin de para ile ölçülebilen menfaat kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Bu tür ödemelerin de şartları oluştuğunda kıdem tazminatına esas ücrete eklenmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Satış primi her ay aynı olmasa da hesaba dahil
Kararın en dikkat çekici bölümlerinden biri ise satış primleriyle ilgili oldu.
Yargıtay, satış rakamlarına veya başka verilere göre hesaplanan primlerin miktarı değişken olsa bile kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücret kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine hükmetti.
İşçinin her ay aynı miktarda prim almaması, primin yalnızca belirli satış hedeflerinin gerçekleştirildiği dönemlerde ödenmesi anlamına gelse dahi bu ödemelerin otomatik olarak tazminat hesabının dışında bırakılamayacağı belirtildi.
Son bir yıldaki primlerin aylık ortalaması alınacak
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, somut olayda işçinin belirli satış hedeflerini yakaladığı dönemlerde prim aldığına dikkat çekti.
Daire, son yılda alınan primlerin aylık ortalamasının hesaplanarak kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücrete eklenmesi gerektiğine karar verdi.
İlk derece mahkemesinin primleri dikkate almamasını hatalı bulan Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi kararını oy birliğiyle bozdu.
Kararın çalışanlar açısından önemi
Karar, satış hedeflerine bağlı olarak değişken prim alan çalışanlar açısından önemli bir emsal niteliği taşıyor. Düzenli şekilde kazanılan ve ödenen primlerin, miktarı aydan aya değişse dahi kıdem tazminatı hesabında dikkate alınabileceği ortaya konuldu.
