ABD’de Meta’ya karşı çocuk ve gençlerin ruhsal ve fiziksel sağlığı ile çevrim içi gizliliğini tehlikeye attığı iddialarıyla açılan davada taraflar uzlaşmaya vardı. Anlaşma kapsamında şirketin genç kullanıcıların Facebook ve Instagram kullanımına yönelik daha sıkı tedbirler uygulaması öngörülüyor.
Meta’nın 52 eyalet başsavcısıyla yaptığı anlaşma, sosyal medya platformlarının genç kullanıcılar üzerindeki etkilerine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Uzlaşma kapsamında günlük kullanım limitleri, gece saatlerinde erişim kısıtlamaları ve yaş doğrulama sistemlerinin güçlendirilmesi gibi düzenlemeler hayata geçirilecek.
Gençlerin sosyal medya kullanımına süre sınırı geliyor
Anlaşmanın öne çıkan maddelerinden biri, genç kullanıcıların sosyal medya platformlarında geçirdiği sürenin sınırlandırılması olacak.
Meta’nın Facebook ve Instagram’da gençlere yönelik daha katı varsayılan kullanım kısıtlamaları getirmesi planlanıyor. Böylece çocukların ve gençlerin gün içerisinde platformlarda uzun süre geçirmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Gece saatlerinde erişimin sınırlandırılması da anlaşmanın önemli maddeleri arasında bulunuyor. Bu uygulamayla gençlerin özellikle uyku saatlerinde sosyal medya kullanımının azaltılması amaçlanıyor.
Yaş doğrulama sistemleri güçlendirilecek
Yeni düzenlemeler kapsamında Meta’nın yaş doğrulama konusunda da daha gelişmiş sistemler kullanması bekleniyor.
Şirket, çocukların yaş sınırlamasına tabi içeriklere veya belirli platform özelliklerine erişimini önlemeye yönelik teknolojileri devreye sokacak. Ayrıca ebeveynlerin çocuklarının çevrim içi kullanımını daha etkin şekilde takip edebilmesine yardımcı olacak yeni araçlar da sunulacak.
Bu düzenlemelerle çocukların yaşlarının yanlış beyan edilerek platformlara erişmesinin zorlaştırılması hedefleniyor.
Meta suçlamaları kabul etmedi
Dava kapsamında Meta’nın platformlarını gençleri mümkün olduğunca uzun süre sistem içerisinde tutacak şekilde tasarladığı iddia edilmişti. Davacılar, şirketin genç kullanıcıların ruhsal ve fiziksel sağlığı üzerindeki olumsuz etkiler konusunda yeterli önlem almadığını savundu.
İddialar arasında öneri algoritmaları, sürekli bildirimler, “Beğen” butonları, görsel filtreler ve kullanıcıların uygulamadan ayrılmasını zorlaştırdığı öne sürülen sonsuz kaydırma sistemi de yer aldı.
Bununla birlikte Meta, kendisine yöneltilen suçlamaları kabul etmedi ve herhangi bir sorumluluğu bulunduğunu reddetti. Tarafların anlaşmaya varmasıyla birlikte davadaki iddiaların daha fazla yargılama yapılmadan çözüme kavuşturulması amaçlandı.
Yaklaşık 18 milyar dolarlık ödeme yapılacak
Uzlaşmanın mali boyutu da dikkat çekiyor. Meta’nın anlaşma kapsamında yaklaşık 18 milyar dolar ödeme yapacağı bildirildi.
Söz konusu ödemenin 10 yıllık dönem içerisinde yıllık taksitler halinde yapılması öngörülüyor. Eyaletlerin bu kaynakları gençlerin çevrim içi güvenliğine yönelik girişimleri finanse etmek amacıyla kullanabileceği belirtiliyor.
Meta ayrıca TikTok ve YouTube gibi diğer büyük sosyal medya platformlarına da genç kullanıcıların güvenliği konusunda benzer uygulamaları hayata geçirmeleri çağrısında bulundu.
Dava 2023 yılında açılmıştı
Meta’ya karşı açılan dava Ekim 2023’te California, New York ve Colorado’nun da aralarında bulunduğu çok sayıda ABD eyaletinin girişimiyle başlamıştı.
Davada Meta’nın daha fazla reklam geliri elde etmek amacıyla çocukları ve gençleri platformlarda daha uzun süre tutmaya yönelik tasarımlar kullandığı iddia edilmişti.
Davacı eyaletler, şirketin gençlerin gelişim dönemindeki hassasiyetlerini bildiğini ve buna rağmen kullanıcıların platformlarda daha fazla zaman geçirmesini sağlayan özellikleri kullandığını savunmuştu.
Gençlerin ruh sağlığına ilişkin iddialar gündemde
Dava sürecinde Meta’nın kendi bünyesinde gerçekleştirdiği bazı araştırmalara da atıfta bulunuldu. Davacılar, bu araştırmaların sosyal medya kullanımının gençlerde depresyon, anksiyete, uykusuzluk ve günlük yaşam düzeninin bozulması gibi sorunlarla ilişkilendirildiğini öne sürdü.
Ayrıca Meta’nın 13 yaşından küçük çocukların kişisel verilerini ebeveyn izni olmadan topladığı da iddialar arasında yer aldı.
Meta ise bu suçlamaları kabul etmedi. Dolayısıyla davada gündeme getirilen söz konusu iddiaların, şirket açısından kesinleşmiş bir mahkûmiyet anlamına gelmediği önem taşıyor.
Facebook ve Instagram’ın kullanım biçimi değişebilir
Uzlaşmanın onaylanması halinde Facebook ve Instagram’da genç kullanıcıların karşılaşacağı deneyimin önemli ölçüde değişmesi bekleniyor.
Kullanım süresine yönelik sınırlar, gece erişiminin kısıtlanması, yaş doğrulama sistemleri ve ebeveyn kontrol araçlarının birlikte uygulanması, gençlerin platformlarla kurduğu ilişkiyi doğrudan etkileyebilecek.
Özellikle çocukların sosyal medya kullanımının denetlenmesi konusunda ABD’de atılan bu adımların, gelecekte diğer ülkelerdeki düzenlemelere de örnek olup olmayacağı yakından takip edilecek.
