Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürü Nizamettin Durmuş, kayıt dışı istihdamın çalışanlar, işverenler ve ülke ekonomisi açısından ciddi riskler oluşturduğunu belirterek önemli açıklamalarda bulundu. Sigortalı çalışmanın anayasal bir hak ve yasal zorunluluk olduğunu vurgulayan Durmuş, işçinin kendi isteğiyle sigortasız çalışmayı kabul etmesinin hukuken geçerli olmadığını ifade etti. Sigortasız çalıştırılan işçilerin emeklilik, sağlık, işsizlik ve iş kazası güvenceleri bakımından hak kayıpları yaşayabileceğine dikkat çeken Durmuş, işverenleri de ağır idari para cezaları ve yasal sorumluluklar konusunda uyardı.
Erzurum'da kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında çalışanlara ve işverenlere yönelik bilgilendirme çalışmaları önemini koruyor. Sosyal Güvenlik Kurumunun temel mücadele alanlarından biri olan kayıt dışı istihdam, hem çalışanların sosyal güvenlik haklarını hem de işverenlerin yasal sorumluluklarını doğrudan ilgilendiriyor.
Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürü Nizamettin Durmuş, yaptığı yazılı açıklamada sigortasız işçi çalıştırmanın yasal olmadığını, çalışanların sigorta haklarından kendi istekleriyle vazgeçmelerinin de işverenlerin yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığını belirtti.
Kayıtlı istihdamın sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşıdığını vurgulayan Durmuş, çalışanların sigorta kayıtlarını düzenli kontrol etmeleri gerektiğine dikkat çekti.
Erzurum SGK İl Müdürü Durmuş: İşçinin Rızası Geçersiz
Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürü Nizamettin Durmuş, kayıt dışı istihdam konusunda yaptığı açıklamada sigortasız çalışma anlaşmalarının hukuken geçerli olmadığını belirtti.
Durmuş, şu ifadeleri kullandı:
"İşverenlerin sigortasız işçi çalıştırma hakkı olmadığı gibi, çalışanların da kendi rızalarıyla dahi olsa bu haktan feragat ederek sigortasız çalışmayı talep etmeleri hukuken mümkün değildir."
Bu açıklamayla birlikte işçi ve işverenlerin karşılıklı anlaşması durumunda dahi sigortalılık yükümlülüğünün ortadan kalkmadığı hatırlatıldı.
Bir işçinin sigortasız çalışmayı kabul etmesi, işverenin Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimde bulunma ve sigorta primi ödeme yükümlülüğünü kaldırmıyor.
Kayıt Dışı İstihdam Nedir?
Erzurum SGK İl Müdürü Nizamettin Durmuş, kayıt dışı istihdamın yalnızca sigortasız işçi çalıştırılmasından ibaret olmadığını belirtti.
Çalışanların SGK'ya hiç bildirilmemesi, çalışma gün sayılarının eksik gösterilmesi veya gerçek ücretlerinden daha düşük kazanç üzerinden bildirim yapılması da kayıt dışı istihdam kapsamında değerlendiriliyor.
Örneğin bir çalışanın ay boyunca tam zamanlı çalışmasına rağmen SGK'ya daha az gün üzerinden bildirilmesi, eksik sigortalılık anlamına geliyor.
Aynı şekilde işçinin gerçek maaşının altında bir tutarın prime esas kazanç olarak gösterilmesi, gelecekteki sosyal güvenlik haklarını olumsuz etkileyebiliyor.
Bu tür uygulamalar, çalışanların emeklilik dönemlerinde alabilecekleri aylıkların hesaplanmasında da sorunlara neden olabiliyor.
Erzurum'da Çalışanlara Sigorta Hakları Uyarısı
Erzurum SGK İl Müdürü Durmuş, sigortasız çalışmanın özellikle çalışanların geleceğini olumsuz etkilediğini ifade etti.
Sosyal güvenlik sistemine bildirilmeyen çalışma süreleri, çalışanların emeklilik için gerekli prim günlerini tamamlamasını zorlaştırabiliyor.
Bunun yanı sıra sigortasız çalışan kişiler, iş kazası geçirmeleri veya çalışma gücünü kaybetmeleri durumunda sosyal güvenlik haklarına erişimde ciddi sorunlarla karşılaşabiliyor.
Çalışanın vefatı hâlinde geride kalan aile bireylerinin ölüm aylığına hak kazanabilmesi de gerekli sigortalılık ve prim koşullarının sağlanmasına bağlı bulunuyor.
Durmuş, sigortalı çalışmanın yalnızca bugünkü çalışma hayatını değil, çalışanların gelecekteki ekonomik güvencelerini de ilgilendirdiğini belirtti.
Sigortasız Çalışanlar Hangi Hakları Kaybedebilir?
Kayıt dışı istihdam nedeniyle çalışanlar birçok sosyal güvenlik hakkından yararlanmakta güçlük çekebiliyor.
Sigortasız çalışmanın yol açabileceği başlıca sorunlar şöyle sıralanıyor:
-
Emeklilik: Çalışılan süreler prim günlerine yansımadığı için emeklilik hakkının kazanılması gecikebiliyor.
-
Malullük aylığı: Gerekli sigortalılık ve prim koşulları karşılanmadığında aylık bağlanamayabiliyor.
-
Ölüm aylığı: Çalışanın vefatı durumunda hak sahiplerinin sosyal güvenlik haklarına erişimi etkilenebiliyor.
-
İşsizlik ödeneği: Sigorta primlerinin yatırılmaması, işsizlik ödeneği şartlarının karşılanmasını engelleyebiliyor.
-
Sağlık güvencesi: Başka bir sağlık güvencesi bulunmayan kişilerin Genel Sağlık Sigortası kapsamında prim ödeme yükümlülüğü doğabiliyor.
-
İşçilik alacakları: Kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin ve ücret alacakları konusunda çalışma ilişkisinin ispatı zorlaşabiliyor.
Bununla birlikte sigortasız çalışmış olmak, işçinin bütün yasal haklarını otomatik olarak kaybettiği anlamına gelmiyor. Çalışanlar, fiilî çalışma sürelerinin tespiti ve işçilik alacakları için ilgili kurumlara veya yargı mercilerine başvurabiliyor.
Emekli, Dul ve Yetim Aylığı Alanlara Dikkat Çekti
Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürü Nizamettin Durmuş, sigortasız çalışmanın bazı durumlarda mevcut aylıkların veya sosyal yardımların kaybedilmesi endişesiyle tercih edilebildiğine dikkat çekti.
Özellikle emekli, dul ve yetim aylığı alan kişiler ile sosyal yardımlardan yararlanan bazı vatandaşların gelirlerinin kesilmesinden çekinerek kayıt dışı çalışmaya yönelebildiğini ifade etti.
Ancak bu durumun sigortasız çalıştırmayı hukuken geçerli hâle getirmediğini vurguladı.
İşverenlerin, çalışanların bu yöndeki taleplerine karşı yasal yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini belirtti.
Emekli aylığı veya ölüm aylığı alan kişilerin yeniden çalışmaya başlamasının aylıkları üzerindeki etkisi ise sigortalılık türüne, aylığın niteliğine ve ilgili mevzuata göre değişebiliyor.
Bu nedenle vatandaşların kendi durumlarına ilişkin bilgileri doğrudan SGK'dan öğrenmeleri önem taşıyor.
Erzurum SGK'dan İşverenlere Ağır Ceza Uyarısı
Erzurum SGK İl Müdürü Durmuş, kayıt dışı istihdamın işverenler açısından da ciddi mali riskler oluşturduğunu belirtti.
Sigortasız işçi çalıştırıldığı tespit edilen işletmeler, yüksek tutarlı idari para cezalarıyla karşılaşabiliyor.
Ayrıca geriye dönük sigorta primleri, gecikme cezaları ve gecikme zamları da işverenler açısından ek mali yük oluşturabiliyor.
Kayıt dışı istihdam tespiti nedeniyle işletmelerin yararlandıkları bazı sigorta primi teşvikleri de ilgili mevzuat kapsamında kaybedilebiliyor.
Özellikle sigortasız çalışan bir kişinin iş kazası geçirmesi durumunda işverenlerin karşı karşıya kalabileceği hukuki ve mali sorumlulukların ağırlaşabildiği belirtiliyor.
Durmuş, işverenlerin bu tür risklerle karşılaşmamak için çalışanlarını mevzuata uygun şekilde sigortalı bildirmeleri gerektiğini vurguladı.
Üç ve Daha Fazla İşçi Çalıştıranlara Banka Zorunluluğu
Çalışma hayatında kayıt dışılığın önlenmesine yönelik önemli düzenlemelerden biri de işçi ücretlerinin banka aracılığıyla ödenmesi zorunluluğu.
Erzurum SGK İl Müdürü Nizamettin Durmuş, Türkiye genelinde üç ve daha fazla işçi çalıştıran işverenlerin, ilgili mevzuat kapsamında ücret ödemelerini banka kanalıyla gerçekleştirmek zorunda olduğunu hatırlattı.
1 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle banka üzerinden ücret ödeme zorunluluğunda esas alınan çalışan sayısı beşten üçe düşürüldü.
Düzenleme kapsamında işverenlerin ücret, prim, ikramiye ve benzeri ödemelerin yasal kesintiler sonrasında kalan tutarlarını banka üzerinden gerçekleştirmeleri gerekiyor.
Bu yükümlülüğe aykırı davranan işverenler hakkında ilgili mevzuata göre idari yaptırımlar uygulanabiliyor.
Erzurum'daki Küçük İşletmeler de Düzenleme Kapsamında
Ücretlerin banka üzerinden ödenmesine ilişkin zorunluluk yalnızca büyük işletmeleri ilgilendirmiyor.
Erzurum'da faaliyet gösteren ve ilgili mevzuat kapsamında en az üç işçi çalıştıran işletmeler de düzenlemeye tabi bulunuyor.
Lokantalar, marketler, mağazalar, üretim atölyeleri ve hizmet sektöründeki küçük işletmelerin de çalışan sayıları ile mevzuat kapsamına göre yükümlülüklerini yerine getirmeleri gerekiyor.
Banka aracılığıyla ücret ödenmesi, çalışma hayatında ödeme kayıtlarının tutulmasını kolaylaştırıyor.
Bu uygulama, işçi ve işveren arasında doğabilecek ücret uyuşmazlıklarında ödeme bilgilerinin belgelenmesi açısından da önem taşıyor.
Sigorta Primlerinin Eksik Yatırıldığı Nasıl Anlaşılır?
Erzurum SGK İl Müdürü Nizamettin Durmuş, çalışanların sigorta primlerinin doğru yatırılıp yatırılmadığını kolaylıkla öğrenebileceğini belirtti.
Vatandaşlar, e-Devlet sistemi üzerinden SGK tescil ve hizmet dökümü bilgilerine ulaşabiliyor.
Bu kayıtlarda çalışanların sigortalılık başlangıç tarihleri, bildirilen prim günleri ve prime esas kazanç bilgileri görülebiliyor.
Çalışanların bordrolarında yer alan ücret ve çalışma süreleriyle SGK kayıtlarını karşılaştırmaları önem taşıyor.
Bilgiler arasında uyuşmazlık bulunması durumunda ilgili SGK birimlerinden açıklama istenebiliyor.
Erzurum'da Sigortasız Çalıştırılan İşçi Nereye Başvurabilir?
Erzurum'da sigortasız çalıştırıldığını düşünen veya sigorta primlerinin eksik yatırıldığını tespit eden çalışanlar, Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurabiliyor.
Vatandaşlar şikâyetlerini ALO 170 Çalışma Hayatı İletişim Merkezi üzerinden iletebildikleri gibi SGK il ve ilçe birimlerine şahsen de müracaat edebiliyor.
Ayrıca Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) üzerinden de ihbar ve şikâyet başvuruları gerçekleştirilebiliyor.
Çalışanların iş sözleşmeleri, ücret bordroları, banka ödeme kayıtları ve fiilî çalışma sürelerini ortaya koyabilecek belgeleri saklamaları, hak arama süreçlerinde önem taşıyabiliyor.
ALO 170 Hattı 7 Gün 24 Saat Hizmet Veriyor
Sosyal Güvenlik Kurumu, çalışma hayatıyla ilgili ihbar ve şikâyetler için ALO 170 hattını kullanıma sunuyor.
Haftanın yedi günü, 24 saat hizmet veren ALO 170 üzerinden çalışma hayatına ilişkin bilgi alınabiliyor.
Sigortasız çalıştırılma, eksik prim bildirimi ve işçi haklarıyla ilgili başvurular da ilgili kanallar üzerinden yapılabiliyor.
Erzurum SGK İl Müdürü Durmuş, çalışanların sigorta kayıtlarını düzenli şekilde kontrol etmelerinin hak kayıplarının önlenmesi bakımından önemli olduğunu belirtti.
Kayıt Dışı İstihdam Haksız Rekabete Neden Oluyor
Nizamettin Durmuş, kayıt dışı istihdamın yalnızca çalışanların bireysel haklarını değil, ekonomik sistemi de olumsuz etkilediğini ifade etti.
Sigorta primlerinin ve ilgili vergilerin eksik ödenmesi, kamu gelirlerinde kayıplara neden olabiliyor.
Bunun yanında çalışanlarını yasalara uygun şekilde sigortalı bildiren işletmelerle yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmeler arasında haksız rekabet oluşabiliyor.
Kayıt dışı istihdamın yaygınlaşması, sosyal güvenlik sisteminin finansmanını da olumsuz etkileyebiliyor.
Çalışanların primlerinin eksiksiz yatırılması, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği bakımından önemli bir unsur olarak değerlendiriliyor.
SGK'dan Cezadan Önce Rehberlik Vurgusu
Erzurum SGK İl Müdürü Nizamettin Durmuş, kurumun kayıt dışı istihdamla mücadeledeki yaklaşımına ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.
SGK uygulamalarında temel amacın yalnızca cezai yaptırımlar uygulamak olmadığını, işverenleri doğru bilgilendirmek ve rehberlik faaliyetleriyle kayıtlı istihdamı desteklemek olduğunu belirtti.
İşletmelerin yasal yükümlülüklerini bilmelerinin, ileride karşılaşabilecekleri idari ve mali sorunların önüne geçilmesi açısından önem taşıdığı ifade edildi.
Kayıtlı istihdamın artırılmasıyla hem çalışanların sosyal güvenlik haklarının korunması hem de işletmelerin daha sağlıklı bir çalışma düzenine kavuşması hedefleniyor.
Erzurum SGK İl Müdürü Durmuş'tan Son Çağrı
Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürü Nizamettin Durmuş, açıklamasının sonunda sigortalı çalışmanın önemini bir kez daha vurguladı.
Kayıt dışı istihdamın çalışanlar, işverenler ve ülke ekonomisi için risk oluşturduğunu belirten Durmuş, işçi ve işverenlerin sosyal güvenlik mevzuatına uygun hareket etmesi gerektiğini ifade etti.
Kayıtlı istihdamın ülkenin geleceğine yapılan önemli yatırımlardan biri olduğuna dikkat çeken Durmuş, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
"Sigorta ile iş güvende, işçi güvende; gelecek güvende."
Erzurum SGK İl Müdürü Durmuş'un açıklaması, çalışanların kendi rızalarıyla dahi sigortasız çalışmayı kabul etmelerinin yasal zorunlulukları ortadan kaldırmadığını bir kez daha ortaya koydu.
