2026-2027 eğitim dönemi öncesinde özel kreş ve anaokulu ücretlerindeki yükseliş, çalışan anne ve babaları alternatif çocuk bakım yöntemleri aramaya yöneltti.
Özellikle büyükşehirlerde eğitim, yemek, servis ve etkinlik ücretlerinin toplamı aile bütçesinin en büyük giderlerinden birine dönüştü. Belediye kreşlerindeki sınırlı kontenjanlar nedeniyle bazı aileler, “komşu anne” olarak adlandırılan ev temelli bakım modelini tercih etmeye başladı.
Bu modelde temel çocuk gelişimi ve ilk yardım eğitimi bulunan bir bakıcının, sınırlı sayıdaki çocuğa kendi evinde bakım vermesi amaçlanıyor.
Kreş ücretleri 1,5 milyon liraya kadar çıkıyor
Basına yansıyan 2026-2027 dönemi fiyatlarına göre okul öncesi eğitim ücretleri kurumun bulunduğu şehir, sunduğu eğitim programı ve ek hizmetlere göre büyük farklılık gösteriyor.
Mahallelerde faaliyet gösteren butik kreşlerde yıllık eğitim ücretlerinin 250 bin ile 450 bin lira arasında değiştiği; yemek, etkinlik ve diğer hizmetler için ayrıca 60 bin ile 100 bin lira istendiği belirtiliyor.
Kurumsal zincir anaokullarında yıllık ücretlerin 450 bin liradan başlayarak 800 bin liraya kadar çıktığı, ek hizmetlerin ise 90 bin ile 160 bin lira arasında ilave maliyet oluşturduğu aktarılıyor.
Bazı vakıf okulları ve kolejlerde okul öncesi eğitim ücretinin 750 bin ile 1,5 milyon lira arasında değiştiği; yemek, servis ve etkinliklerle toplam ödemenin daha da yükseldiği ifade ediliyor.
Bu rakamlar Türkiye genelindeki bütün kurumlar için geçerli ortak bir tarife değil. Ücretler şehir, semt, kurum ve hizmet kapsamına göre değişebiliyor.
Belediye kreşlerinde kontenjan sorunu
Özel kurumların ücretlerini karşılamakta zorlanan ailelerin ilk seçeneklerinden birini belediyeler tarafından işletilen uygun fiyatlı kreşler oluşturuyor.
Ancak özellikle nüfusun yoğun olduğu şehirlerde başvuruların kısa sürede kontenjanı aşması, çok sayıda ailenin yedek listelerde beklemesine neden oluyor. Yakınlarından bakım desteği alamayan çalışan ebeveynler de çözümü ev temelli bakım hizmetlerinde arıyor.
“Komşu Anne” modeli nedir?
Uluslararası uygulamalarda “childminding” olarak bilinen model, bir bakıcının sınırlı sayıdaki çocuğa kendi ev ortamında nitelikli bakım sunmasına dayanıyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile UNICEF iş birliğinde geliştirilen “Nitelikli Çocuk Bakıcıları Aracılığıyla Ev Temelli Çocuk Bakım Hizmet Modeli Geliştirme Projesi”, Türkiye’de “Komşu Anne” adıyla yürütülüyor.
Bakanlık, 2025 yılında Ankara ve İstanbul’da adaylara yönelik pilot eğitimler düzenledi. Komşu anne adaylarının halk eğitim merkezlerinde çocuk bakımı eğitimi almış kişiler arasından seçilmesi; temel çocuk gelişimi ve ilk yardım sertifikalarına sahip olması öngörüldü. b
Evde 3 ila 5 çocuğa bakım
Basına yansıyan örneklerde mahallede tanınan veya ailelerin referansıyla ulaşılan kadınların, evlerinin bir bölümünü oyun ve etkinlik alanı olarak düzenleyerek aynı anda 3 ila 5 çocuğa baktığı belirtiliyor.
Çocuk gelişimi eğitimi veya okul öncesi deneyimi bulunan kadınların bu alanda daha fazla tercih edildiği aktarılıyor. Sosyal medya grupları ve ilan platformlarında da “evde çocuk bakılır” ve “referanslı çocuk bakım hizmeti” ilanlarına rastlanıyor.
Ancak çocuk güvenliği açısından yalnızca komşuluk ilişkisi veya sözlü referans yeterli görülmemeli. Bakım verilecek evin güvenliği, bakıcının eğitimi, ilk yardım bilgisi, adli sicili, sağlık durumu ve acil durum planı mutlaka değerlendirilmelidir.
Aileler için daha uygun bir seçenek
Özel kreşlerde aylık toplam maliyetin bazı yerlerde 50-60 bin liraya ulaştığı belirtilirken ev temelli bakımda çocuk başına aylık 15 bin ile 25 bin lira arasında ücret konuşuluyor.
Yemek, bakım saati ve sunulan etkinlikler ücrete dâhil olabiliyor. Fakat bu tutarlar resmî veya ülke genelinde geçerli bir tarife değil; şehir, çalışma süresi, çocuğun yaşı ve hizmet içeriğine göre değişiyor.
Modelin ailelere sağladığı başlıca avantajlar arasında evlerine yakın bir bakım ortamı, daha az sayıda çocuk ve kreşe göre daha düşük maliyet bulunuyor.
Aylık 150 bin lira gelir mümkün mü?
Çocuk başına 20 bin lira alan ve beş çocuğa bakım veren bir kişinin aylık brüt geliri 100 bin liraya ulaşabilir. Ücretin 30 bin liraya çıkması durumunda matematiksel olarak 150 bin liralık brüt gelir ortaya çıkabilir.
Ancak bu tutarın tamamı kazanç olarak değerlendirilmemeli. Yemek, ısınma, elektrik, oyuncak, eğitim materyali, temizlik, güvenlik önlemleri, vergi ve sigorta gibi giderlerin gelirden düşülmesi gerekiyor.
Dolayısıyla “her ev hanımına 150 bin lira maaş” şeklinde bir uygulama bulunmuyor. Açıklanan rakam, belirli sayıda çocuğa ücretli bakım verilmesi üzerinden yapılan en yüksek brüt gelir hesabını ifade ediyor.
Resmî devlet maaşı değil
Komşu anne uygulaması, ev hanımlarına devlet tarafından bağlanan yeni bir maaş veya sosyal yardım programı değil. Kadınların çocuk bakım hizmeti karşılığında ailelerden ücret aldığı bir çalışma modeli olarak geliştiriliyor.
Bakanlığın çalışması ise modelin eğitimli, kayıtlı ve denetlenebilir bir yapıya dönüştürülmesini amaçlıyor. Pilot eğitimlerin düzenlenmiş olması, isteyen herkesin hiçbir koşul aranmadan evinde kreş açabileceği anlamına gelmiyor.
Düzenli olarak birden fazla çocuğa ücretli bakım verilmesi; faaliyet biçimine göre izin, vergi, sigorta, iş sağlığı, mekân güvenliği ve çocuk koruma mevzuatı bakımından yükümlülük doğurabilir.
Aileler nelere dikkat etmeli?
Ev temelli çocuk bakım hizmeti tercih edilirken şu noktaların kontrol edilmesi önem taşıyor:
- Bakıcının çocuk gelişimi ve ilk yardım eğitimi
- Evde yangın, düşme ve elektrik kazalarına karşı önlemler
- Aynı anda bakım verilen çocuk sayısı
- Beslenme ve alerji bilgileri
- Acil durumda aranacak kişiler
- Kamera ve kişisel veri uygulamalarının hukuka uygunluğu
- Bakım saatleri, ücret ve sorumlulukların yazılı sözleşmeyle belirlenmesi
- Faaliyetin gerekli izin ve kayıt şartlarını taşıması
Komşu anne modeli, artan kreş maliyetleri karşısında aileler için yeni bir seçenek, çocuk bakımı konusunda eğitimli kadınlar içinse gelir fırsatı sunabilir. Bununla birlikte sistemin yaygınlaşabilmesi için çocukların güvenliğini merkeze alan açık standartların, düzenli denetimin ve kayıtlı çalışma şartlarının oluşturulması gerekiyor.
