Türkiye’de erken seçim tartışmaları sürerken gözler, çalışanlar ve emekliler başta olmak üzere milyonlarca vatandaşı ilgilendiren sosyal güvenlik düzenlemelerine çevrildi.
SGK Uzmanı Özgür Erdursun, kaleme aldığı değerlendirmede seçim süreci yaklaşırken sosyal güvenlik alanında öne çıkabileceğini düşündüğü sekiz önemli dosyayı sıraladı.
Ancak söz konusu başlıkların şu aşamada açıklanmış bir hükümet programı veya TBMM’ye sunulmuş kesin düzenlemeler olmadığına dikkat çekiliyor. Listede yer alan maddeler, farklı toplum kesimlerinin uzun süredir dile getirdiği talepler ile Erdursun’un seçim öncesine ilişkin değerlendirmelerinden oluşuyor.
1- Emekliler intibak düzenlemesi bekliyor
Listenin ilk sırasında emekli aylıklarının hesaplanma sisteminin değiştirilmesi ve intibak düzenlemesi bulunuyor.
Emekliler, farklı dönemlerde emekli olan ve benzer primleri ödeyen kişiler arasındaki aylık farklarının giderilmesini istiyor. Özellikle kök aylıkların düşük kalması ve en düşük emekli aylığı uygulaması nedeniyle prim ödeme miktarıyla emekli aylığı arasındaki bağın zayıfladığı belirtiliyor.
Erdursun’a göre yalnızca dönemsel zam yapılması yerine aylık hesaplama sisteminin yeniden ele alınması ve prim karşılığının emekli maaşına daha güçlü biçimde yansıtılması gerekiyor.
2- 1999 sonrası sigortalılar kademeli emeklilik istiyor
İkinci önemli dosya, 9 Eylül 1999 ve sonrasında sigortalı olanların kademeli emeklilik talebi.
8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişi bulunanlar EYT düzenlemesiyle yaş şartı aranmadan emekli olabilirken, bir gün sonra işe başlayanlar kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartına tabi olabiliyor.
Bu kesim, sigorta başlangıç tarihine göre daha yumuşak ve kademeli bir geçiş uygulanmasını talep ediyor. Ancak kademeli emekliliğe ilişkin yürürlüğe girmiş yeni bir kanun veya açıklanmış resmî takvim bulunmuyor.
3- Bağ-Kur’da 7200 prim günü beklentisi
Esnafın uzun süredir beklediği düzenlemelerden biri de Bağ-Kur kapsamında normal emeklilik için gereken 9000 prim gününün 7200’e indirilmesi.
Düzenlemenin hayata geçirilmesi durumunda kapsamına giren Bağ-Kur’lular için 1800 gün, başka bir ifadeyle yaklaşık beş yıllık prim avantajı oluşabilecek.
Bununla birlikte düzenlemenin kimleri kapsayacağı, küçük esnafla sınırlı kalıp kalmayacağı ve hangi tarihten itibaren uygulanacağı henüz kesinleşmiş değil.
4- Bağ-Kur tescil mağdurları çözüm istiyor
Geçmişte vergi kaydı, oda kaydı veya ticari faaliyeti bulunmasına rağmen Bağ-Kur tescili zamanında yapılmayan vatandaşlar da yeni bir düzenleme bekliyor.
Bu kesim, geçmişteki çalışma sürelerini belgeleyerek ilgili dönemlerin primlerini ödeme ve emeklilik hizmeti kazanma hakkı talep ediyor.
Erdursun, Bağ-Kur prim gününe yönelik bir değişiklik yapılması hâlinde tescil mağduriyetinin de aynı düzenleme içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
5- Staj ve çıraklık başlangıcı tartışması
Stajyer ve çırakların emeklilik talepleri de sosyal güvenlik gündeminin önemli başlıkları arasında yer alıyor.
Bu dönemlerde kişiler adına iş kazası ve meslek hastalığı gibi kısa vadeli sigorta primleri yatırılıyor. Emekliliğe esas uzun vadeli sigorta primi ödenmediği için staj veya çıraklık başlangıcı, mevcut mevzuatta emeklilik başlangıcı kabul edilmiyor.
Staj ve çıraklık mağdurları ise bu süreler için borçlanma hakkı verilmesini ve başlangıç tarihlerinin emeklilik hesabında dikkate alınmasını istiyor.
6- Engelli emekliliğinde değişiklik itirazı
Engelli vatandaşların emeklilik koşullarında 15 Ocak 2025 sonrasında yapılan değişiklikler de tartışılan dosyalar arasında bulunuyor.
Yeni sistemde vergi indirimi belgesi yerine çalışma gücü kaybının SGK sağlık kurullarınca değerlendirilmesi esas alındı. Bazı vatandaşlar, eski ve yeni sistem arasındaki farklılıkların hak kaybına yol açtığını savunuyor.
Beklenti, geçiş hükümlerinin yeniden değerlendirilmesi ve mağduriyet yaşadığını belirten vatandaşlar için daha açık bir düzenleme yapılması yönünde.
7- Memurlar 3600 ek gösterge ve eşitlik bekliyor
Kamu çalışanlarının gündeminde ise 3600 ek göstergenin kapsamının genişletilmesi yer alıyor.
Birinci dereceye ulaşan bütün memurların 3600 ek göstergeden yararlanmasına yönelik beklenti devam ederken, 2008 öncesinde ve sonrasında göreve başlayan kamu çalışanlarının emeklilik sistemi arasındaki farklılıkların giderilmesi de talep ediliyor.
Askerlik borçlanması yapan memurlar ise borçlanılan sürenin sigorta başlangıcına etkisi bakımından SSK ve Bağ-Kur’lularla eşit uygulama istiyor.
8- Esnaf gerçek bir borç yapılandırması istiyor
Listenin son sırasında esnaf ve işverenlerin vergi ile SGK borçlarına ilişkin yapılandırma beklentisi bulunuyor.
2026 yılında vergi dairelerine olan belirli borçlar için yıllık yüzde 29 tecil faiziyle taksitlendirme olanağı getirildi. Başvurular için 31 Ağustos 2026 tarihi belirlendi. Ancak bu uygulama yeni bir yapılandırma kanunu değil, mevcut borcun faiz uygulanarak vadeye yayılmasını sağlayan bir tecil düzenlemesi niteliğinde.
Uygulamada gecikme zammı ve diğer ferî alacaklar silinmiyor; başvuru tarihine kadar hesaplanan toplam borç korunarak taksitlere ayrıca tecil faizi uygulanıyor.
Ayrıca Gelir İdaresi Başkanlığının açıkladığı bu özel uygulama, vergi dairelerince tahsil edilen kapsamdaki kamu alacaklarıyla ilgili. Bütün SGK borçlarını otomatik olarak aynı şartlarla kapsayan genel bir yapılandırma şeklinde değerlendirilmemesi gerekiyor.
Yapılandırma ile taksitlendirme arasındaki fark
Esnafın beklediği düzenleme, yalnızca ödeme süresinin uzatılmasından ibaret değil. Talepler arasında gecikme faizi ve zamlarının önemli bölümünün kaldırılması, borcun daha makul bir endeks üzerinden yeniden hesaplanması ve peşin ödeme avantajı verilmesi bulunuyor.
Geçmiş yapılandırma kanunlarında bazı ferî alacakların yerine Yİ-ÜFE esas alınarak yeni tutarlar hesaplanmış ve borçlulara farklı ödeme seçenekleri sunulmuştu.
Erdursun, yeni bir düzenlemenin kamu alacağını yalnızca taksitlendirmemesi, borcu gerçekten ödenebilir seviyeye getirmesi gerektiğini ifade ediyor.
Sekiz başlık beklenti niteliğinde
Erdursun’un sıraladığı sekiz dosya, milyonlarca vatandaşın uzun süredir dile getirdiği talepleri kapsıyor. Ancak bu başlıkların tamamının iktidarın resmî çalışma programına alındığını gösteren açıklanmış bir paket bulunmuyor.
Düzenlemelerin hayata geçebilmesi için Cumhurbaşkanlığı, ilgili bakanlıklar veya siyasi partiler tarafından somut bir teklif açıklanması ve gerekli maddelerin TBMM’de kabul edilmesi gerekiyor.
Dolayısıyla emekli aylığı, kademeli emeklilik, Bağ-Kur prim indirimi, staj başlangıcı ve borç yapılandırmasına ilişkin gelişmelerde resmî açıklamaların takip edilmesi önem taşıyor. Erdursun’un sekiz başlığa ilişkin değerlendirmesi, bir uzman görüşü ve öngörü niteliği taşıyor.
