Türkiye’de milyonlarca çalışanın geçim kaynağı olan asgari ücretin alım gücü, yıllar içerisinde yalnızca enflasyon ve temel tüketim ürünleri karşısında değil, altın karşısında da önemli ölçüde değişti.
2005 yılından günümüze kadar net asgari ücret ile gram altın fiyatları birlikte değerlendirildiğinde, geçmişte bir aylık asgari ücretle alınabilen altın miktarının bugün oldukça gerilediği görülüyor.
Verilen yıllık ortalama değerler üzerinden yapılan hesaplamaya göre 2005 yılında 350 liralık net asgari ücretle yaklaşık 17,5 gram altın alınabilirken, 2026 yılında 28 bin 75 liralık net asgari ücret ve yaklaşık 7 bin liralık gram altın fiyatı üzerinden bu miktar 4 grama kadar gerilemiş durumda.
2005’te asgari ücretle 17,5 gram altın alınıyordu
2005 yılında net asgari ücret 350 TL seviyesindeydi. Aynı dönemde gram altının ortalama fiyatının yaklaşık 20 TL olduğu dikkate alındığında, bir aylık asgari ücretle yaklaşık 17,5 gram altın satın alınabiliyordu.
Bu rakam, günümüzdeki alım gücüyle karşılaştırıldığında dikkat çekici bir fark ortaya koyuyor.
Aradan geçen yıllarda hem asgari ücret hem de altın fiyatı nominal olarak yükseldi. Ancak altındaki fiyat artışının asgari ücretteki artışın üzerinde gerçekleştiği dönemlerde, ücretle satın alınabilen gram altın miktarı önemli ölçüde azaldı.
2010’da alım gücü 10,5 grama geriledi
2010 yılına gelindiğinde net asgari ücret 576 TL seviyesine yükseldi. Ancak gram altının ortalama fiyatının yaklaşık 55 TL olması, asgari ücretin altın karşısındaki alım gücünün 2005’e göre düşmesine neden oldu.
Bu dönemde bir aylık net asgari ücretle yaklaşık 10,5 gram altın alınabiliyordu.
Böylece yalnızca beş yıllık süreçte asgari ücretin gram altın karşısındaki alım gücünde belirgin bir gerileme yaşandı.
2015’te 10 gram seviyesinde kaldı
2015 yılında net asgari ücret 1.000 TL seviyesine yükselirken, gram altının ortalama fiyatı yaklaşık 100 TL oldu.
Bu iki değer karşılaştırıldığında asgari ücretin satın alabildiği altın miktarı yaklaşık 10 gram olarak hesaplandı.
2010-2015 döneminde alım gücünün yaklaşık 10 gram seviyesinde dengelendiği görülürken, sonraki yıllarda altın fiyatlarındaki yükselişin etkisi daha belirgin hale geldi.
2020’de asgari ücretle yaklaşık 6,1 gram altın
2020 yılında net asgari ücret 2.324 TL seviyesine çıktı. Ancak gram altının ortalama fiyatının yaklaşık 380 TL olması nedeniyle bir aylık asgari ücretle alınabilen altın miktarı yaklaşık 6,1 grama kadar düştü.
Bu dönemde asgari ücret nominal olarak önceki yıllara göre önemli ölçüde artmış olsa da altın karşısındaki alım gücündeki gerileme devam etti.
2023’te kısa süreli yükseliş yaşandı
2023 yılının ikinci yarısında net asgari ücret 11.402 TL seviyesine yükselirken gram altın yaklaşık 1.600 TL seviyesindeydi.
Bu verilere göre asgari ücretle yaklaşık 7,1 gram altın alınabiliyordu.
Böylece 2020’deki 6,1 gramlık seviyeye kıyasla geçici bir toparlanma görüldü. Ancak bu yükseliş kalıcı olmadı ve sonraki yıllarda gram altının hızlı değer kazanmasıyla birlikte alım gücü yeniden geriledi.
2024’te 6,8 grama düştü
2024 yılında net asgari ücret 17.002 TL olarak uygulanırken gram altının ortalama fiyatı yaklaşık 2.500 TL seviyesine ulaştı.
Bu durumda bir aylık net asgari ücretle yaklaşık 6,8 gram altın alınabildi.
Asgari ücretteki nominal artışa rağmen gram altın fiyatındaki yükseliş, çalışanların altın karşısındaki satın alma gücünün yeniden azalmasına yol açtı.
2025’te 4,6 gram seviyesine geriledi
2025 yılında net asgari ücret 22.104 TL seviyesine yükseldi. Ancak gram altının ortalama fiyatının yaklaşık 4.800 TL olması, altın karşısındaki alım gücündeki düşüşü hızlandırdı.
Yapılan hesaplamaya göre 2025 yılında bir aylık asgari ücretle yaklaşık 4,6 gram altın alınabiliyordu.
Böylece 2005 yılında yaklaşık 17,5 gram olan miktar, 20 yıl içerisinde 5 gram seviyesinin de altına gerilemiş oldu.
2026’da yaklaşık 4 gram altın alınabiliyor
2026 yılına ilişkin verilen güncel değerlerde net asgari ücret 28.075 TL seviyesinde bulunuyor. Gram altının ise yaklaşık 7.000 TL seviyesine ulaşmasıyla birlikte asgari ücretin altın karşısındaki alım gücü yaklaşık 4 gram olarak hesaplanıyor.
Bu tablo, 2005 yılında alınabilen 17,5 gram altınla karşılaştırıldığında oldukça büyük bir değişime işaret ediyor.
Nominal olarak hem ücretlerin hem de altın fiyatlarının yıllar içerisinde katlandığı görülürken, asgari ücretin altın karşısındaki satın alma gücü aynı oranda artmadı.
Yıllar geçtikçe fark büyüdü
Veriler bir arada değerlendirildiğinde asgari ücretin gram altın karşısındaki alım gücünde uzun vadeli bir gerileme ortaya çıkıyor.
| Yıl | Net asgari ücret | Gram altın | Alınabilen altın |
|---|---|---|---|
| 2005 | 350 TL | 20 TL | 17,5 gram |
| 2010 | 576 TL | 55 TL | 10,5 gram |
| 2015 | 1.000 TL | 100 TL | 10 gram |
| 2020 | 2.324 TL | 380 TL | 6,1 gram |
| 2023 | 11.402 TL | 1.600 TL | 7,1 gram |
| 2024 | 17.002 TL | 2.500 TL | 6,8 gram |
| 2025 | 22.104 TL | 4.800 TL | 4,6 gram |
| 2026 | 28.075 TL | 7.000 TL | 4 gram |
En dikkat çekici kayıp altın karşısında yaşandı
Ortaya çıkan tablo, asgari ücretin yıllar içerisinde TL bazında sürekli yükselmesine rağmen farklı bir ölçüm yapıldığında alım gücünün aynı şekilde artmadığını gösteriyor.
Özellikle altın, uzun vadede Türk lirası karşısında yüksek oranda değer kazandığı için asgari ücretin gram altın karşısındaki konumu önemli ölçüde değişti.
2005 yılında bir aylık asgari ücretle alınabilen yaklaşık 17,5 gram altın, 2026 yılında yaklaşık 4 grama kadar geriledi.
Bu hesaplamaya göre 2005-2026 döneminde asgari ücretin gram altın karşısındaki alım gücünde yaklaşık yüzde 77'lik bir düşüş ortaya çıkıyor.
Altın karşılaştırması alım gücünü gösteren göstergelerden biri
Asgari ücretin alım gücünü değerlendirmek için yalnızca altın fiyatlarına bakmak yeterli değil. Gıda, kira, ulaşım, enerji ve diğer temel ihtiyaçların fiyatlarındaki değişimler de çalışanların gerçek yaşam maliyetini belirliyor.
Bununla birlikte gram altın karşılaştırması, Türk lirasının uzun vadede değer kaybını ve ücretlerin belirli bir varlık karşısındaki satın alma gücünün nasıl değiştiğini göstermesi açısından dikkat çekici bir ölçüm olarak öne çıkıyor.
2026 yılı itibarıyla ortaya çıkan tabloya göre asgari ücretlinin bir aylık geliriyle alınabilen gram altın miktarı, 2005 yılındaki seviyenin oldukça altında bulunuyor.
Sonuç olarak, net asgari ücret 2005'ten bu yana TL bazında büyük oranda artmış olsa da gram altın fiyatındaki yükseliş nedeniyle altın karşısındaki alım gücü belirgin şekilde geriledi. Yaklaşık 17,5 gramdan 4 grama düşen alım gücü, aradan geçen yıllardaki ekonomik değişimin çarpıcı göstergelerinden biri oldu.
