“Sistem birleşti ama haklar ayrıştı”
2006 yılında başlatılan sosyal güvenlik reformu kapsamında, daha önce ayrı yapılar olan SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tek çatı altında toplanarak Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) bünyesinde birleştirildi. Ancak Karakaş’a göre bu birleşme, uygulamada eşitlik getirmek yerine yeni bir ayrım yarattı.
Karakaş, 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olanların daha avantajlı olduğunu, bu tarihten sonra sisteme girenlerin ise daha düşük maaş ve sınırlı çalışma hakkı ile karşı karşıya kaldığını ifade etti.
Emekliye “çalışma yasağı” eleştirisi
Mevcut uygulamaya göre, 2008 sonrası sigortalı olup emekli olan bireyler, yeniden çalışmak istediklerinde maaşlarının kesilmesi riskiyle karşı karşıya kalıyor. Bu durumun eski sistemde emekli olanlarla arasında ciddi bir fark yarattığını belirten Karakaş, şu değerlendirmede bulundu:
- 2008 öncesi emekliler hem maaş alıp hem çalışabilirken,
- 2008 sonrası emekliler çalıştığında maaş kesintisiyle karşılaşıyor.
Bu eşitsizlik, emeklilerin geçim sıkıntısı nedeniyle kayıt dışı çalışmaya yönelmesine neden oluyor.
“Kayıt dışılığı teşvik ediyor”
Karakaş, söz konusu düzenlemenin yalnızca emeklileri değil, devleti de zarara uğrattığını savundu. Emeklilerin ya geçinememek ya da sigortasız çalışmak arasında bırakıldığını belirten Karakaş, bunun prim kaybına yol açtığını ifade etti.
Denetim tecrübesine de dikkat çeken Karakaş, kayıt dışılıkla mücadelede elde edilen kazanımların bu tür düzenlemelerle zayıfladığını dile getirdi.
İşveren de mağdur
Açıklamada, işverenlerin de deneyimli iş gücüne ulaşmakta zorlandığına dikkat çekildi. Emeklilerin çalışma isteğine rağmen mevcut sistemin bu süreci engellediği, bunun da üretim ve istihdam açısından olumsuz sonuçlar doğurduğu ifade edildi.
Çözüm önerisi: SGDP düzenlemesi
Karakaş, sorunun çözümü için Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) uygulamasının tüm emeklileri kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiğini belirtti. Buna göre:
- Emeklilerin çalışmasının önü açılmalı,
- İşverenler tecrübeli iş gücüne erişebilmeli,
- SGK’nın prim gelirleri artırılmalı,
- Kayıt dışı istihdam azaltılmalı.
Karakaş, “Sigorta başlangıç tarihine göre ayrım yapılmamalı, sistem tüm emekliler için eşit olmalı” çağrısında bulundu.
