Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılı mayıs ayına ilişkin dış ticaret endekslerini yayımladı. Açıklanan verilere göre ihracat ve ithalatta birim değer endeksleri geçen yılın aynı ayına göre artış gösterirken, dış ticaret hacmini yansıtan miktar endekslerinde dikkat çekici düşüşler yaşandı. Özellikle ihracat ve ithalat miktarlarında yüzde 20'nin üzerinde kaydedilen gerileme, ekonomideki dış ticaret performansına ilişkin önemli sinyaller verdi.
TÜİK verilerine göre ihracat birim değer endeksi mayıs ayında yıllık bazda yüzde 14,2 yükseldi. İhraç edilen ürünlerin ortalama değerindeki artışın etkili olduğu endekste en yüksek yükseliş yakıt grubunda görüldü. Yakıt ihracatında birim değer endeksi yüzde 52,5 artarken, ham maddelerde yüzde 11,3, gıda, içecek ve tütün grubunda yüzde 8,8, imalat sanayisinde ise yüzde 12 oranında artış kaydedildi.
İthalat birim değer endeksi de aynı dönemde yüzde 14,2 yükseldi. Yakıt ithalatında yüzde 49'luk artış dikkat çekerken, ham maddelerde yüzde 4,3 ve imalat sanayisinde yüzde 6,4 oranında yükseliş gerçekleşti. Buna karşılık gıda, içecek ve tütün grubunda ithalat birim değer endeksi yüzde 2,4 geriledi.
Dış ticaret verilerinde asıl dikkat çeken gelişme ise miktar endekslerinde yaşandı. TÜİK'in açıkladığı verilere göre ihracat miktar endeksi mayıs ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 20,8 azaldı. İhracatta yaşanan bu gerileme, hemen hemen tüm sektörlere yansıdı. Gıda, içecek ve tütün grubunda yüzde 16, ham maddelerde yüzde 19,9, yakıtlarda yüzde 20,6 ve imalat sanayisinde yüzde 21,4 oranında düşüş kaydedildi.
İthalat miktar endeksi de benzer bir tablo ortaya koydu. Mayıs ayında ithalat miktarı yıllık bazda yüzde 21,8 geriledi. Gıda, içecek ve tütünde yüzde 6,2, ham maddelerde yüzde 6,9, yakıtlarda yüzde 3,8 ve imalat sanayisinde yüzde 23,1 oranında düşüş yaşandı. Özellikle sanayi sektörüne ilişkin ithalat miktarındaki gerileme, üretim ve yatırım faaliyetleri açısından yakından takip edilen göstergeler arasında yer aldı.
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış veriler ise daha farklı bir görünüm ortaya koydu. Buna göre ihracat miktar endeksi nisan ayında 146 seviyesinde bulunurken mayıs ayında yüzde 1,2 artışla 147,7 seviyesine yükseldi. Ancak takvim etkilerinden arındırılmış yıllık verilerde ihracat miktar endeksinin yüzde 5,5 gerileyerek 154,1 seviyesine düştüğü görüldü.
İthalat tarafında ise mevsim etkilerinden arındırılmış endeks nisan ayındaki 123,4 seviyesinden mayıs ayında yüzde 6 düşüşle 116 seviyesine geriledi. Takvim etkilerinden arındırılmış yıllık verilere göre ise ithalat miktar endeksi geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 10 azalarak 120,3 seviyesinde gerçekleşti.
TÜİK tarafından açıklanan bir diğer önemli gösterge olan dış ticaret haddinde ise sınırlı bir iyileşme yaşandı. İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine oranlanmasıyla hesaplanan dış ticaret haddi, Mayıs 2025'te 89,5 seviyesindeyken bu yılın aynı döneminde 89,6 olarak kaydedildi. Böylece dış ticaret haddinde 0,1 puanlık artış gerçekleşti.
Ekonomistler, birim değer endekslerindeki yükselişin fiyat artışlarından kaynaklandığını, miktar endekslerindeki sert düşüşlerin ise küresel talep, üretim maliyetleri ve dış ticaret koşulları açısından dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Önümüzdeki aylarda açıklanacak verilerin dış ticaretteki eğilimin yönünü daha net ortaya koyması bekleniyor.
