Suça sürüklenen çocuklara ilişkin önemli düzenlemeler içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı.
Düzenleme; Türk Ceza Kanunu, Çocuk Koruma Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, İnfaz Kanunu, Sosyal Hizmetler Kanunu ve bazı diğer kanunlarda değişiklikler öngörüyor.
Yaşa göre ceza düzenlemesi
Kabul edilen düzenlemeyle 12-15 ve 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında uygulanacak cezalara ilişkin hükümler yeniden düzenlendi.
Teklifin TBMM’ye sunulan metnine göre 15-18 yaş grubundaki çocukların kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında; kusurun ağırlığı, amaç, saik, suçun işleniş biçimi ve önceki kasıtlı suç mahkûmiyetleri dikkate alınabilecek. Hâkime, somut olayın şartlarına göre yaş indiriminin uygulanmaması konusunda takdir yetkisi tanınıyor.
12-15 yaş grubunda ise çocuğun işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği değerlendirmeye alınacak.
“Suça sürüklenen” ifadesi değişiyor
Çocuk Koruma Kanunu ile bağlantılı bazı düzenlemelerde kullanılan “suça sürüklenen çocuk” ifadesinin, “adli süreçteki çocuk” şeklinde değiştirilmesi öngörülüyor.
Çocuk hakkında kamu davası açılması durumunda gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Millî Eğitim Bakanlığının ilgili il veya ilçe müdürlüklerine bildirim yapılacak.
Yeni yönlendirme tedbirleri uygulanacak
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için yeni yönlendirme tedbirleri getiriliyor. Bunlar arasında:
- Sosyal ve toplumsal hizmetlere katılma,
- Dijital risklerden korunma,
- Kitap okuma ve kütüphane çalışmaları,
- Çevre temizliği ve ağaçlandırma faaliyetleri,
- Tütün, alkol, kumar ve uyuşturucu bağımlılığına karşı tedavi ve rehabilitasyon programları bulunuyor.
Bazı tedbirler kapsamında çocukların 20 saatten 300 saate kadar sosyal, kültürel veya çevresel çalışmalara katılması kararlaştırılabilecek.
15 yaşından küçükler için sosyal inceleme
Yeni düzenlemeye göre 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunlu olacak.
15 yaşından küçük çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılmadan hazırlanan iddianame, mahkeme tarafından Cumhuriyet Başsavcılığına iade edilebilecek. On beş yaşını dolduran çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılmaması durumunda ise bunun gerekçesinin iddianame veya kararda gösterilmesi gerekecek.
Çocuk hükümlüler için yeni infaz uygulaması
Çocuk hükümlülerin hapis cezalarının infazına çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanması öngörülüyor. Çocuğun iyi hâlli olduğunun belirlenmesi durumunda çocuk eğitimevine ayrılmasına karar verilebilecek.
Bu değerlendirmelerde psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, sosyal çalışmacı, psikolojik danışman ve avukat gibi uzmanların yer alması öngörülüyor. Değerlendirmeler en geç üç ayda bir yapılacak.
Çocuklara bıçak satışı yasaklanacak
Düzenlemeyle 18 yaşından küçük çocuklara belirli bıçak ve kesici aletlerin satılması, çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması yasaklanıyor.
Yasağa uymayanlar hakkında idari para cezası uygulanması ve ilgili aletlerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesi öngörülüyor. Meslek veya sanatın yerine getirilmesi için gerekli olan araçlar ise belirlenen şartlarda bu kapsamın dışında tutulacak.
Silahını dikkatsiz saklayana hapis cezası
Ateşli silahını gerekli dikkat ve özeni göstermeden muhafaza ederek bir çocuğun ele geçirmesine neden olan kişiler hakkında, fiil daha ağır bir suç oluşturmuyorsa 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanması öngörülüyor.
Ailelerin sorumluluğu artırılıyor
Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere yönelik cezalar da artırılıyor.
Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarına uymayan anne, baba, vasi veya bakımından sorumlu kişiler hakkında çocuk hâkimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi uygulanabilecek.
Düzenlemenin ayrıntıları TBMM’nin teklif açıklamasında yer alıyor.
Resmî Gazete süreci bekleniyor
TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaşan düzenleme, yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanlığına gönderilecek. Hükümlerin yürürlük tarihleri, kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından kesinleşecek.
