Adana'nın Kozan ilçesi, geçmişte farklı medeniyetlere ve inanç topluluklarına ev sahipliği yapan tarihi yapılarıyla dikkat çekiyor. Tarihçi Cezmi Yurtsever, Osmanlı arşivlerinde yer alan 1810'lu yıllara ait bir belgeyi gündeme taşıyarak, Kozan'ın eski adı olan Sis'teki Ermeni manastırının kuruluş sürecine ve tarihi geçmişine ilişkin bilgiler paylaştı.
Yurtsever'in aktardığı bilgilere göre, Osmanlı döneminde Sis şehrinde kale eteğinde izinsiz olarak büyük bir kilise inşa edildiği, konunun Sadrazam tarafından dönemin padişahı Sultan II. Mahmud'a sunulduğu belirtiliyor.
Osmanlı Arşivlerinde 1810'lu Yıllara Ait Belge
Tarihçi Cezmi Yurtsever'in paylaşımında yer verdiği arşiv belgesine göre, Sis şehrinde kale eteğinde inşa edilen büyük bir kilisenin izinsiz yapıldığı yönündeki durum Osmanlı yönetiminin gündemine taşındı.
Sadrazam tarafından Padişah II. Mahmud'a sunulan arz belgesinde, söz konusu yapıyla ilgili nasıl bir işlem yapılması gerektiği soruldu. Padişahın ise belgenin üzerine kendi el yazısıyla "gözetim altına alınız" şeklinde not düştüğü ifade edildi.
Sis Şehri Ermeni Dini Merkezlerinden Biri Oldu
Yurtsever'in anlatımına göre, ilerleyen yıllarda bugünkü Kozan Kalesi'nin eteklerinde, surların içerisinde büyük bir Ermeni manastırı inşa edildi.
Sis, zaman içerisinde Güney Anadolu'daki Ermeni dini merkezlerinden biri haline geldi. Tarihçinin aktardığı bilgilere göre, Konya'dan Diyarbakır'a kadar uzanan geniş bir bölgede dini açıdan önemli bir konuma sahip olan Sis'te, her yıl ilkbahar aylarında Muron törenleri düzenleniyordu.
Pelesenk yağıyla ilişkilendirilen bu dini törenler, Sis'in Ermeni dini ve kültürel yaşamındaki önemini ortaya koyan gelenekler arasında yer aldı.
Manastırdan Günümüze Harabe Kalıntıları Kaldı
Tarihçi Cezmi Yurtsever, geçmişte büyük bir dini yapı olarak hizmet veren Ermeni manastırının günümüzde eski ihtişamını koruyamadığını belirtti.
Paylaşımda, Kozan'a gelen ziyaretçilerin manastırın günümüze ulaşan bütünlüklü yapısını göremediği, tarihi alan içerisinde temel duvarlarına ait kalıntılarla karşılaşabildiği ifade edildi.
Kozan'ın Tarihi Mirası Yeniden Gündemde
Cezmi Yurtsever, Osmanlı arşiv belgeleri ve tarihi fotoğraflar üzerinden Kozan'ın geçmişine ışık tutan bilgileri paylaşarak, özellikle Kozanlıların ve bölge tarihine ilgi duyanların Ermeni manastırının geçmişine ilişkin görüşlerini dile getirmelerini istedi.
Kozan'ın çok katmanlı tarihi geçmişinin önemli parçalarından biri olan Sis Ermeni Manastırı, arşiv belgeleri ve günümüze ulaşan kalıntılarıyla ilçenin kültürel mirası içerisinde araştırılmayı bekleyen tarihi yapılardan biri olarak öne çıkıyor.
