Fon soruşturmasında mağduriyetlerin giderilmesi ve yurt dışına çıkarıldığı belirtilen varlıkların geri alınması amacıyla yeni adımlar atılıyor. Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK), fon manipülasyonlarıyla bağlantılı olarak yurt dışında bulunan veya yurt dışına aktarılan paraların tespit edilmesi ve Türkiye’ye geri getirilmesi için 20 kişilik özel bir ekip oluşturdu. İstanbul merkezli çalışacağı belirtilen ekibin, para transferlerinin gerçekleştiği ve şüphelilerin bulunduğu ülkelerle temas kurarak varlıkların izini sürmesi hedefleniyor.
Fon soruşturması kapsamında yürütülen çalışmalar yalnızca yurt dışındaki paraların tespitiyle sınırlı kalmıyor. Kiralık banka hesaplarının suç faaliyetlerinde kullanılmasının önlenmesi ve fon mağdurlarına yapılması planlanan ödemelerin esaslarının belirlenmesi de gündemdeki başlıklar arasında yer alıyor.
Yurt Dışındaki Varlıklar İçin Uluslararası İş Birliği
MASAK’ın oluşturduğu özel ekibin çalışmalarında, dünya genelindeki mali istihbarat birimlerini bir araya getiren EGMONT Grubu ağı üzerinden uluslararası iş birliğinden yararlanılması planlanıyor. Bu kapsamda, yurt dışına para aktardığı belirlenen kişiler ve şüpheli finansal işlemler hakkında ilgili ülkelerle bilgi paylaşımı yapılması öngörülüyor.
Paylaşılan bilgiler üzerinden yabancı ülkelerdeki mali istihbarat birimlerinden varlıklara ilişkin veriler alınması, ardından adli süreçlerin devreye sokulması hedefleniyor. Böylece yurt dışında bulunduğu belirlenen para ve diğer varlıkların tespit edilerek Türkiye’ye geri getirilmesine yönelik işlemlerin yürütülmesi amaçlanıyor.
Sınır ötesi finansal hareketlerin izlenmesi, farklı ülkelerdeki hesap ve varlıkların belirlenmesi bakımından uluslararası koordinasyonu gerektiriyor. Bu nedenle mali istihbarat paylaşımının yanı sıra ilgili ülkelerin mevzuatına uygun adli ve hukuki süreçlerin de işletilmesi gerekiyor.
Kiralık Hesaplara Karşı Yeni Önlemler
MASAK, suç gelirlerinin aktarılmasında kullanılabilen kiralık hesaplarla mücadele amacıyla “Kiralık Hesaplarla Mücadele Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberi” hazırladı. Rehberle, şüpheli işlemlerin daha erken belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi ve finansal kuruluşlar tarafından yapılan bildirimlerin niteliğinin artırılması amaçlanıyor.
Kiralık hesaplar, başkasına ait finansal hesapların belirli bir ücret veya başka bir menfaat karşılığında kullandırılması şeklinde ortaya çıkabiliyor. Bu hesaplar dolandırıcılık, yasa dışı bahis ve kumar gibi suçların finansal işlemlerinde kullanılabildiğinden, hesap hareketlerinin izlenmesi ve şüpheli işlemlerin belirlenmesi önem taşıyor.
Düzenlemeye ilişkin haberde, bankaların belirlenen kriterlere uymayan hesapları tespit etmeleri hâlinde bloke etme ve kapatma yönünde işlem yapabilecekleri aktarılıyor. Hesapların değerlendirilmesinde banka hesaplarının yanı sıra ödeme ve elektronik para hesapları, ticari hesaplar, POS ve sanal POS bağlantıları ile kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesaplar da gündeme geliyor.
Mağdur Ödemelerinde 1 Milyon TL Sınırı
Fon soruşturmasının ardından mağdurlara yapılması planlanan ödemelerin yöntemi de tartışılan konular arasında bulunuyor. Haberde, TBMM’de ele alınan fon düzenlemesi kapsamında 1 milyon TL’ye kadar yapılacak ödemelerde “ilk giren ilk çıkar” ilkesinin esas alınacağı bilgisi yer alıyor.
Fon yasa teklifinin ilk imza sahibi Ersan Aksu’nun verdiği örneğe göre, ödeme hesabında fonun elinde bulunan dağıtılabilir nakit miktarı ve yatırımcıların net yatırım tutarları dikkate alınacak. Ödeme planında 1 milyon TL’lik üst sınırın uygulanması ve mevcut nakdin bu çerçevede paylaştırılması öngörülüyor.
Aksu’nun aktardığı örnekte, fonun dağıtılabilir nakdinin 1,5 milyon TL olduğu varsayılıyor. Net yatırım tutarı 200 bin TL olan bir yatırımcıya 200 bin TL, net yatırım tutarı 800 bin TL olan başka bir yatırımcıya ise 800 bin TL ödeme yapılması durumunda toplam 1 milyon TL kullanılmış oluyor. Geriye kalan 500 bin TL’nin, net yatırım tutarı 2 milyon TL olan yatırımcının ödeme hesabında dikkate alınacağı belirtiliyor. Örnekte, 10 milyon TL tutarında alacağı bulunan yatırımcıya ise bu aşamada ödeme için nakit kalmıyor.
Bu örnek, ödemelerin tüm alacakların aynı anda karşılanacağı anlamına gelmediğini; mevcut likit varlık, yatırım tutarı ve belirlenen üst sınır çerçevesinde değerlendirileceğini gösteriyor. Ödemelerin uygulanmasına ilişkin nihai kapsam ve koşullar ise yürürlüğe giren düzenlemenin hükümlerine bağlı olacak.
Takip Sürecinde Gayrimenkul ve Diğer Varlıklar da Gündemde
Fon soruşturması kapsamında geri kazanılması amaçlanan varlıkların yalnızca nakit parayla sınırlı kalmaması da gündeme geldi. Ersan Aksu’nun açıklamasına göre, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından yürütülecek takip ve tahsil sürecinde gayrimenkuller, araçlar, tekneler ve diğer ayni varlıklar da değerlendirilebilecek.
Açıklamada ayrıca portföy yönetim şirketlerinin sahipleri, kurucuları ve yöneticilerinin şahsi mal varlıklarının da ilgili süreç kapsamında takip edilmesinin söz konusu olabileceği ifade edildi. Bu yaklaşımın, soruşturmayla bağlantılı varlıkların belirlenmesi ve hukuki çerçevede tahsil edilmesi çalışmalarını kapsaması bekleniyor.
Bununla birlikte, hangi varlıklar üzerinde işlem yapılabileceği ve tahsilatın nasıl gerçekleştirileceği, ilgili adli ve idari kararlar ile yürürlükteki mevzuat doğrultusunda belirlenecek.
Soruşturmada Gözler Geri Kazanım ve Ödeme Sürecinde
Fon soruşturmasında MASAK’ın oluşturduğu özel ekibin yurt dışındaki varlıkların tespitine yönelik çalışmaları, kiralık hesaplarla mücadele kapsamında hazırlanan rehber ve mağdur ödemelerine ilişkin düzenleme başlıkları öne çıkıyor.
Yurt dışındaki varlıkların geri getirilmesi için uluslararası mali istihbarat iş birliğinin kullanılması, şüpheli finansal hareketlerin izlenmesi ve hukuki süreçlerin işletilmesi planlanıyor. Mağdurlara yapılacak ödemelerde ise mevcut nakit varlıkların, yatırım tutarlarının ve belirlenen sınırların dikkate alınması bekleniyor.
Süreçte atılacak adımların, fon mağdurlarının zararlarının ne ölçüde karşılanabileceği ve yurt dışındaki varlıkların ne kadarının geri kazanılabileceği açısından önem taşıdığı değerlendiriliyor.
