2026-2027 eğitim öğretim döneminin başlamasına kısa süre kala özel kreş ve anaokullarındaki yüksek ücretler, çocuk sahibi çalışan ailelerin bakım seçeneklerini yeniden değerlendirmesine neden oldu. Yıllık eğitim ve bakım maliyetlerinin bazı özel kurumlarda 1,5 milyon TL'ye kadar çıkması, aileleri daha uygun maliyetli alternatiflere yöneltti.
Özel kreşlerin yanı sıra belediyelere ait kreşlerde de kontenjanların sınırlı olması, bazı ailelerin mahalle içinde güven ve referansa dayalı çözümler aramasına yol açtı. Bu noktada son dönemde daha fazla konuşulmaya başlanan “komşu anne” modeli öne çıkıyor.
Model kapsamında ev hanımları, kendi evlerinde belirli sayıda çocuğa bakım hizmeti vererek aile bütçesine katkı sağlarken, çalışan ebeveynler de özel kreşlere kıyasla daha düşük maliyetli bir seçenek bulabiliyor.
Özel kreşlerde ücretler milyon liraya yaklaşıyor
Yeni eğitim dönemi öncesinde özel kreş ve anaokullarında fiyatlar kurumun niteliğine, sunduğu hizmetlere ve bulunduğu bölgeye göre ciddi farklılık gösteriyor.
Mahalle aralarındaki butik kreşlerde yıllık ücretlerin 250 bin TL ile 450 bin TL arasında değiştiği belirtilirken, yemek, etkinlik ve çeşitli hizmetler için 60 bin TL ile 100 bin TL arasında ek ödeme talep edilebiliyor.
Zincir anaokullarında ise yıllık eğitim ücretleri 450 bin TL ile 800 bin TL seviyelerine kadar çıkıyor. Yemek ve diğer ek hizmetlerle birlikte ailelerin karşılaştığı toplam maliyet daha da yükseliyor.
Vakıf okulları ve kolejlerde ise eğitim ücretlerinin 750 bin TL'den başlayıp 1,5 milyon TL'ye kadar ulaşabildiği ifade ediliyor. Bu kurumlarda ek hizmetler için 150 bin TL ile 250 bin TL arasında ilave maliyet oluşabiliyor.
Belediye kreşlerinde kontenjan sorunu yaşanıyor
Yüksek özel kreş ücretleri karşısında ailelerin tercih ettiği seçeneklerden biri de belediyelerin uygun fiyatlı kreşleri oluyor. Ancak kontenjanların sınırlı olması nedeniyle her aile bu hizmetten yararlanamıyor.
Özellikle büyükşehirlerde kayıt dönemlerinin başlamasıyla birlikte kontenjanların kısa sürede dolduğu ve çok sayıda ailenin yedek listelerde beklediği belirtiliyor.
Özel kreş fiyatları ile belediye kreşlerindeki sınırlı kontenjan arasında kalan aileler ise çocuklarının bakımını güvenilir kişiler aracılığıyla çözmenin yollarını arıyor.
Komşu anne modeli nasıl uygulanıyor?
Komşu anne modelinde mahallede tanınan, güvenilirliği bilinen veya ortak bir tanıdık aracılığıyla ulaşılan kadınlar, kendi evlerinde çocuklara bakım hizmeti veriyor.
Bazı kadınlar evlerinin bir bölümünü çocukların oyun oynayabileceği ve çeşitli etkinlikler yapabileceği bir alana dönüştürürken, aynı anda genellikle 3 ila 5 çocuğun bakımını üstleniyor.
Bu sistemde ailelerin en fazla önem verdiği konuların başında güven geliyor. Çocuğun teslim edildiği kişinin mahallede tanınması, daha önce başka ailelerin çocuklarına bakmış olması veya referansla bulunması tercih edilme nedenleri arasında yer alıyor.
Çocuk gelişimi eğitimi alanlar da tercih ediliyor
Çocuk bakım hizmeti veren kadınların tamamı yalnızca ev hanımlarından oluşmuyor. Çocuk gelişimi eğitimi almış, okul öncesi eğitim konusunda deneyimli veya daha önce çocuk bakımı konusunda tecrübe kazanmış kişiler de bu model içerisinde yer alabiliyor.
Eğitim ve deneyime sahip kişilerin tercih edilmesi, ailelerin çocuklarının yalnızca temel bakım ihtiyaçlarının değil, gün içerisindeki oyun ve gelişim süreçlerinin de desteklenmesini istemesiyle bağlantılı.
Bu nedenle bazı aileler çocuklarını emanet edecekleri kişiyi belirlerken referansın yanı sıra eğitim ve deneyim kriterlerine de dikkat ediyor.
Mahalle gruplarında ilanlar çoğalıyor
Komşu anne modelinin yaygınlaşmasında sosyal medya ve mahalle grupları da etkili oluyor. Yerel sosyal medya gruplarında ve çeşitli ilan platformlarında evde çocuk bakım hizmeti verildiğine ilişkin paylaşımların arttığı belirtiliyor.
“Evde çocuk bakılır” veya referanslı çocuk bakım hizmeti şeklindeki ilanlar üzerinden aileler ile bakım hizmeti sunan kadınlar birbirine ulaşabiliyor.
Ancak çocuk bakımının doğrudan başka bir kişinin evinde gerçekleştirilmesi nedeniyle ailelerin hizmet alacakları kişiyi ve çalışma koşullarını dikkatli şekilde değerlendirmesi önem taşıyor.
Aile bütçesine daha düşük maliyetli alternatif
Komşu anne modelinin tercih edilmesindeki en önemli nedenlerden biri maliyet farkı olarak öne çıkıyor.
Özel kreşlerde çocuk başına aylık maliyetlerin 50-60 bin TL seviyelerine ulaşabildiği belirtilirken, komşu annelerin yemek dahil çocuk başına aylık yaklaşık 15 bin TL ile 25 bin TL arasında ücret talep ettiği ifade ediliyor.
Bu fark, özellikle aynı anda birden fazla çocuğun bakımına ihtiyaç duyan aileler açısından önemli bir tasarruf imkanı oluşturabiliyor.
Ev hanımları için yüksek gelir imkanı
Model yalnızca ailelerin bakım maliyetlerini azaltmakla kalmıyor, evinde çocuk bakabilecek kadınlar için de önemli bir gelir kapısı oluşturuyor.
Çocuk başına ortalama 20 bin TL ücret alan bir kadının 5 çocuğa bakması halinde aylık geliri 100 bin TL'ye ulaşabiliyor. Çocuk başına ücretin 25-30 bin TL seviyelerine çıkması halinde ise 5 çocuk üzerinden aylık gelir 125 bin TL ile 150 bin TL arasında değişebiliyor.
Bu rakamlar, evinden çalışarak gelir elde etmek isteyen kadınlar açısından komşu anne modelini dikkat çekici bir seçenek haline getiriyor.
Bakanlık tarafından pilot çalışmalar yürütülüyor
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının da giderek yaygınlaşan bu tür bakım modellerinin daha güvenli, kayıtlı ve denetlenebilir hale getirilmesine yönelik pilot çalışmalar yürüttüğü belirtiliyor.
Resmî bir yapının oluşturulması halinde çocukların güvenliği, bakım hizmetinin niteliği ve hizmet veren kişilerin yeterliliği gibi konuların daha sistemli şekilde değerlendirilmesi mümkün olabilecek.
Uzmanların ve ailelerin dikkat çektiği en önemli konuların başında ise yalnızca ücretin değil, çocuğun güvenliğinin ve bakım koşullarının da değerlendirilmesi geliyor.
Kreş ücretleri arttıkça alternatif arayışlar sürüyor
Yeni eğitim döneminin başlamasıyla birlikte çocuk bakım maliyetlerinin aile bütçeleri üzerindeki etkisi daha fazla hissedilecek. Özel kreşlerin yüksek ücretleri ve belediye kreşlerindeki kontenjan sorunu devam ettiği sürece ailelerin farklı bakım modellerine yönelmesi bekleniyor.
Komşu anne modeli ise bir yandan çalışan ebeveynlere daha uygun maliyetli bir alternatif sunarken diğer yandan ev hanımlarına evlerinden gelir elde etme imkanı sağlıyor.
Ancak çocuk bakımının doğrudan insan sağlığı ve güvenliğiyle bağlantılı olması nedeniyle ailelerin hizmet alacakları kişilerin deneyimini, referanslarını ve bakım ortamının uygunluğunu mutlaka araştırması önem taşıyor.
