Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde uzun ve tartışmalı görüşmelere sahne olan, kamuoyunda “Çerçeve Yasa” ve “Süreç Yasası” olarak anılan düzenleme kabul edildi. 562 milletvekilinin katıldığı oylamada 468 milletvekili “evet”, 88 milletvekili “hayır”, 6 milletvekili ise “çekimser” oy kullandı. 12 maddelik düzenleme, PKK/KCK’nın silah bırakması ve örgütsel varlığının sona erdirilmesinin ardından uygulanacak hukuki sürecin çerçevesini belirliyor.
Türkiye siyasetinin uzun süredir en hararetli tartışma başlıklarından biri haline gelen süreç düzenlemesinde kritik eşik aşıldı.
TBMM Genel Kurulu, PKK’nın silah bırakması sonrasında uygulanması öngörülen hukuki düzenlemeleri içeren kanun teklifini görüşmek üzere toplandı. Gün boyunca iktidar ve muhalefet milletvekilleri kürsüden teklif hakkındaki görüşlerini açıkladı.
Genel Kurul’da hem teklifin hukuki sonuçları hem de Türkiye’nin terörle mücadele politikası, şehit aileleri ve gazilerin hassasiyetleri, toplumsal bütünleşme, demokratikleşme ve yeni anayasa tartışmaları üzerinden sert görüş ayrılıkları yaşandı.
468 “Evet”, 88 “Hayır”
Görüşmelerin ardından 12 maddeden oluşan teklifin maddeleri tek tek ele alındı.
İlk bölümde yer alan 6 madde kabul edilirken daha sonra ikinci bölümün görüşmelerine geçildi.
Teklifin tümü üzerinde yapılan son oylamada ise 562 milletvekili oy kullandı.
Oylama sonucunda:
- 468 milletvekili “Evet”
- 88 milletvekili “Hayır”
- 6 milletvekili “Çekimser”
oy kullandı.
Böylece kamuoyunda “Çerçeve Yasa”, “Süreç Yasası” ve “Kök Yasa” olarak da tartışılan düzenleme TBMM Genel Kurulu’ndan geçti.
Yasanın Uygulanması İçin “Silah Bırakma” Şartı
Düzenlemenin en kritik noktalarından birini, yasanın öngördüğü hükümlerin hangi şartlarda uygulanacağı oluşturuyor.
Meclis görüşmelerinde yapılan açıklamalara göre düzenleme doğrudan ve koşulsuz biçimde uygulanmayacak.
PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların fiili varlığına tamamen son vermesi ve kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim etmesi gerekiyor. Bunun güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi, ardından Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilmesi ve ilgili kararın Resmî Gazete’de yayımlanması öngörülüyor.
Bu şartlar gerçekleşmediği takdirde yasada öngörülen soruşturma, kovuşturma veya mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesine ilişkin işlemler uygulanamayacak.
Düzenleme Hangi Suçları Kapsıyor?
TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel’in Genel Kurul’daki açıklamalarına göre teklif, genel ve sürekli bir ceza veya infaz düzenlemesi yerine PKK/KCK’nın tasfiyesine yönelik geçici ve sınırlı bir hukuki çerçeve olarak hazırlandı.
Teklif kapsamında örgüt kurma veya yönetme, örgüte üye olma, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, örgüt propagandası ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen bazı suçlarla terörizmin finansmanı suçlarının yer aldığı belirtildi. Buna karşılık örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçlarının kapsam dışında bırakıldığı ifade edildi.
“Af Değil, Koşullu Erteleme” Savunması
Yasanın en fazla tartışılan noktalarından biri de düzenlemenin “af” niteliğinde olup olmadığı oldu.
Teklifi savunanlar düzenlemenin genel veya özel af olmadığını ifade etti.
Meclis’te verilen bilgiye göre kanundan yararlanmak isteyenlerin 6 ay içerisinde yazılı başvuruda bulunması gerekecek. Başvurunun ardından, şartların oluşması halinde soruşturma, kovuşturma veya cezanın infazının suç ve cezanın ağırlığına göre 5 ya da 10 yıl ertelenmesi öngörülüyor.
Erteleme süresi içerisinde yeni bir terör suçu işlenmesi halinde ise erteleme kararının kaldırılması ve hukuki sürecin kaldığı yerden devam etmesi öngörülüyor.
İktidar: “Tarihi Bir Dönüm Noktası”
AK Parti cephesi, düzenlemeyi “Terörsüz Türkiye” hedefinin önemli aşamalarından biri olarak değerlendirdi.
AK Parti Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül, Genel Kurul konuşmasında şehitler ve gazilerin fedakârlıklarına vurgu yaparken, düzenlemenin geniş bir siyasi mutabakatın sonucu olduğunu savundu. Teklifin 367 milletvekilinin imzasıyla sunulduğunu belirten Gül, bunu “tarihi bir uzlaşma” olarak nitelendirdi.
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler de teklifin kapalı kapılar ardında hazırlandığı yönündeki eleştirileri reddetti. Güler, Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun 5 Ağustos 2025’te çalışmalarına başladığını, yaklaşık 20 toplantı gerçekleştirdiğini ve 137 kişinin dinlendiğini söyledi.
Muhalefetten Sert Eleştiriler
Genel Kurul görüşmelerinde muhalefetin bir bölümünden ise düzenlemeye yönelik sert itirazlar yükseldi.
Özellikle teklifin hazırlanma yöntemi, kapsamının yalnızca PKK/KCK ile sınırlandırılması, uygulanacak erteleme hükümleri ve yürütmeye verilen yetkiler tartışmaların merkezinde yer aldı.
Muhalefet cephesindeki bazı milletvekilleri düzenlemenin şehit aileleri ve gazilerin hassasiyetlerini zedeleyebileceğini savunurken, bazı partiler ise eksikliklerine rağmen silahların susmasına katkı sağlayacağı gerekçesiyle düzenlemeye destek verdi.
Yeni Yol Grubu adına yapılan değerlendirmede de sürecin Türkiye’nin genel demokratikleşme sürecinden ziyade, PKK/KCK’nın görüşmeler yoluyla silahsızlandırılması ve örgütsel varlığının sona erdirilmesine yönelik olduğu ifade edildi.
Meclis’te Tansiyon Yükseldi
Saatler süren görüşmeler zaman zaman sert tartışmalara da sahne oldu.
İYİ Parti Bursa Milletvekili Yüksel Selçuk Türkoğlu’nun kürsüde 7 bin 500 şehidin adını okuyacağını açıklamasının ardından TBMM Başkanvekili Celal Adan birleşime ara verdi.
Teklifin bazı maddelerinde değişiklik yapılması için verilen önergeler de Genel Kurul’da görüşüldü. Yeni Yol Grubu'nun 5'inci maddede yer alan “terör suçlarından” ifadesinin “cebir ve şiddet içeren suçlardan” şeklinde değiştirilmesine yönelik önergesi kabul edilmedi ve madde mevcut haliyle geçti.
Türkiye Siyasetinde Yeni Dönem
468 kabul oyuyla Meclis’ten geçen düzenleme, yalnızca hukuki sonuçlarıyla değil siyasi etkileriyle de önümüzdeki dönemin en önemli gündem maddelerinden biri olacak.
Bir tarafta düzenlemeyi terörün sona erdirilmesi ve silahların tamamen bırakılması için tarihi bir fırsat olarak değerlendirenler bulunurken, diğer tarafta sürecin yöntemi, hukuki sınırları ve örgüt mensuplarına uygulanacak hükümler konusunda ciddi itirazlar dile getiriliyor.
Bu nedenle Meclis’teki oylama sürecin sonu değil, uygulama aşamasına ilişkin yeni ve daha kapsamlı bir tartışmanın başlangıcı olarak görülüyor.
Kısa açıklama: TBMM Genel Kurulu, kamuoyunda “Süreç Yasası” veya “Çerçeve Yasa” olarak tartışılan 12 maddelik düzenlemeyi kabul etti. 562 milletvekilinin katıldığı oylamada 468 “evet”, 88 “hayır”, 6 “çekimser” oy çıktı. Düzenlemenin uygulanması PKK/KCK’nın silah bırakması ve örgütsel varlığının sona erdiğinin belirlenen mekanizmalarla teyit edilmesi şartına bağlandı.
