Türkiye’de olası savaş, afet ve diğer olağanüstü durumlarda vatandaşların korunabileceği güvenli alanların artırılmasına yönelik çalışmalar sürüyor. Söz konusu hazırlıklar kapsamında 81 ili kapsayan geniş bir sığınak projesi gündeme gelirken, yeni yapıların modern ihtiyaçlara göre tasarlanması hedefleniyor.
Projeye ilişkin bilgiler, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 25 Ağustos 2025’teki Kabine Toplantısı sonrasında kamuoyuna yansıyan açıklamalarla gündeme gelmişti. TOKİ’nin de Türkiye genelinde sivil savunma altyapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalarda rol üstlenmesi öngörülüyor.
83 Bin 500 Sığınak Planlanıyor
Projeye ilişkin paylaşılan bilgilere göre Türkiye genelinde toplam 83 bin 500 sığınak yapılması planlanıyor. Sığınakların, ihtiyaç halinde mümkün olduğunca fazla vatandaşın güvenli şekilde barınabileceği alanlar olarak tasarlanması öngörülüyor.
Projede dikkat çeken ayrıntılardan biri ise kişi başına ayrılması planlanan alan. Buna göre sığınakların her vatandaş için yaklaşık 1 metrekarelik kullanım alanı sağlayacak şekilde planlanacağı belirtiliyor.
Sığınakların yalnızca boş bir kapalı alan olarak değil, olağanüstü durumlarda temel ihtiyaçların karşılanabileceği altyapıya sahip olması hedefleniyor.
Sığınaklarda Temel İhtiyaçlar İçin Altyapı
Planlanan sığınaklarda içme suyu, havalandırma, acil tıbbi müdahale alanları ve temel gıda ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik altyapıların bulunması öngörülüyor.
Ayrıca merkezi yönetim ile yerel yönetimlerin koordinasyon içerisinde hareket etmesi planlanıyor. Böylece sığınakların yalnızca inşa edilmesi değil, ihtiyaç halinde kullanılabilir durumda tutulması amaçlanıyor.
Projeye ilişkin aktarılan bilgilerde, bazı sığınakların günümüzde otopark veya depo gibi farklı amaçlarla kullanıldığı ve mevcut kapasitenin yetersiz kaldığı değerlendirmeleri de yer alıyor. Yeni sistemle bu eksikliklerin giderilmesi hedefleniyor.
120 Günlük Tamamlanma Hedefi
Sığınak projeleri için dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise tamamlanma süresi. Aktarılan bilgilere göre çalışmaların yaklaşık 120 gün içerisinde tamamlanması hedefleniyor.
Sığınakların park alanlarının, okul ve hastane gibi kamusal yapıların altında veya vatandaşların kısa sürede ulaşabileceği noktalarda konumlandırılması planlanıyor. Bu alanların kriz anında hızlı erişim sağlayacak şekilde tasarlanması önem taşıyor.
Öte yandan benzer sığınak yatırımları Avrupa ülkelerinde de gündeme geliyor. Almanya’da da mevcut sığınak altyapısının yenilenmesine yönelik uzun vadeli çalışmalar planlanırken, söz konusu hazırlıkların yaklaşık 10 yıllık bir takvim içerisinde yürütülmesinin öngörüldüğü belirtiliyor.
Sığınaklar Sadece Bir Kapalı Alan Olmayacak
Planlanan sistemin dikkat çeken yönlerinden biri de sığınakların kendi içerisinde temel yaşam koşullarını sürdürebilecek şekilde tasarlanması.
Aktarılan bilgilere göre bazı sığınakların 21 gün boyunca temel yaşam koşullarını sağlayabilecek, en az 72 saat boyunca ise dış ortamdan bağımsız çalışabilecek şekilde planlanması öngörülüyor.
Bu nedenle sığınakların yalnızca dayanıklı bir yapıdan ibaret olmadığı, havalandırma, enerji, su, iletişim, sağlık ve atık yönetimi gibi birbirine bağlı sistemlerin birlikte çalışacağı bütünleşik yapılar olarak ele alınması gerekiyor.
Sistemlerden herhangi birinde meydana gelebilecek aksaklığın sığınağın genel işlevini etkileyebileceği belirtiliyor.
Olağanüstü Durumlara Karşı Hazırlık Güçlendirilecek
81 ili kapsayan çalışmaların temel hedefi, Türkiye’nin olası savaş, doğal afet ve diğer olağanüstü durumlara karşı hazırlık kapasitesini artırmak olarak öne çıkıyor.
Sivil savunma altyapısının güçlendirilmesiyle birlikte ihtiyaç halinde vatandaşların güvenli alanlara daha hızlı ulaşabilmesi amaçlanıyor. Projenin tamamlanmasıyla Türkiye genelindeki sığınak kapasitesinin önemli ölçüde artırılması hedefleniyor.
Sığınaklarda Alınması Gereken Önlemler
Sığınakların işlevsel olabilmesi için yalnızca fiziksel yapının yeterli olmadığı, kullanım sırasında çeşitli kurallara uyulması gerektiği de belirtiliyor. Bu kapsamda sığınaklarda kimlerin ve hangi koşullarda yararlanacağının önceden belirlenmesi önem taşıyor.
Aydınlatma, haberleşme, havalandırma ve yangın güvenliği gibi sistemlerin çalışır durumda tutulması gerekiyor. Sığınakların gereksiz eşyalarla doldurulmaması ve acil durumda kullanılabilecek alanların sürekli erişilebilir olması da önem taşıyor.
Ayrıca sığınaklarda yeterli miktarda gıda, sağlık malzemesi ve gerekli araç-gereçlerin hazır bulundurulması gerekiyor. Atıkların uygun şekilde muhafaza edilmesi ve dış ortamdan gelebilecek kirleticilere karşı gerekli temizlik tedbirlerinin alınması da sığınak güvenliğinin önemli parçaları arasında yer alıyor.
Türkiye’nin 81 ilini kapsayan sığınak hazırlıkları, savaş ve afet gibi olağanüstü senaryolarda vatandaşların korunmasına yönelik sivil savunma kapasitesinin artırılması açısından dikkat çekiyor.
