Bahçelerde ve tarım alanlarında çoğu zaman istenmeyen bir ot olarak görülen amaranth, aslında farklı kültürlerde uzun yıllardır besin kaynağı olarak kullanılan dikkat çekici bitkiler arasında yer alıyor. Yaprakları ve tohumlarıyla değerlendirilebilen bitki, içerdiği protein, lif, vitamin ve mineraller nedeniyle son yıllarda yeniden ilgi görmeye başladı.
Amaranthın özellikle tohumları, bitkisel protein kaynakları arasında öne çıkıyor. Yaprakları ise ıspanak benzeri şekilde pişirilerek yemeklerde kullanılabiliyor. Bunun yanında salatalara, çorbalara ve farklı tariflere eklenebilen amaranth, mutfakta oldukça çeşitli kullanım alanlarına sahip.
Besin değeriyle öne çıkıyor
Amaranth; protein, lif, demir, magnezyum, potasyum ve kalsiyum gibi çeşitli besin ögelerini içerebiliyor. Yapraklarında ayrıca farklı vitaminler ve antioksidan bileşikler bulunuyor.
Özellikle amaranth tohumlarının protein içeriği dikkat çekiyor. Tohumların farklı temel amino asitleri içermesi, bitkiyi beslenmede değerlendirilebilecek alternatif tahıl benzeri kaynaklardan biri haline getiriyor.
Lif içeriği de amaranthın öne çıkan özellikleri arasında bulunuyor. Yeterli lif tüketimi, normal bağırsak fonksiyonlarının desteklenmesine ve günlük beslenmenin daha dengeli hale getirilmesine katkı sağlayabiliyor.
Yaprakları sebze gibi tüketilebiliyor
Amaranthın genç yaprakları, ıspanak gibi pişirilerek sofraya getirilebiliyor. Sarımsak ve zeytinyağıyla sotelenebilen yapraklar, çorba ve yemeklere de eklenebiliyor.
Taze yapraklar salatalarda kullanılabilirken, pişirilerek farklı sebze yemeklerinin içerisinde değerlendirilebiliyor. Böylece genellikle yabani ot olarak görülen bitkinin mutfakta alternatif bir yeşillik olarak kullanılması mümkün hale geliyor.
Tohumları farklı tariflere giriyor
Amaranth tohumları da mutfakta farklı şekillerde değerlendirilebiliyor. Pişirilerek pilav ve lapa benzeri tariflerde kullanılabilen tohumlar, öğütülerek un haline de getirilebiliyor.
Amaranth unu, bazı fırın ürünlerinde ve farklı tariflerde kullanılabilirken, kavrulmuş veya pişirilmiş tohumlar yoğurt, çorba ve çeşitli kahvaltılıkların üzerine eklenebiliyor.
Antioksidan içeriği dikkat çekiyor
Bitkide bulunan bazı bileşikler antioksidan özellikleriyle biliniyor. Antioksidanlar, vücudun normal metabolik süreçleri sırasında oluşan serbest radikallere karşı korunmasına yardımcı olan bileşikler olarak değerlendiriliyor.
Ancak amaranthın tek başına herhangi bir hastalığı tedavi ettiği veya önlediği düşünülmemeli. Sağlık açısından elde edilebilecek katkılar, genel ve dengeli beslenme düzeninin bir parçası olarak değerlendirilmelidir.
Demir ve mineraller açısından değer taşıyor
Amaranth, demir ve magnezyum gibi mineralleri içeren bitkiler arasında yer alıyor. Demir, vücutta oksijen taşınması ve normal kırmızı kan hücrelerinin oluşumu açısından önemli bir mineral olarak biliniyor.
Bitkinin içerdiği kalsiyum ve magnezyum da normal vücut fonksiyonları açısından önem taşıyor. Bununla birlikte yalnızca amaranth tüketerek mineral veya vitamin eksikliklerinin giderilmesi mümkün değildir. Özellikle herhangi bir sağlık sorunu bulunan kişilerin beslenme değişiklikleri konusunda uzman görüşü alması önem taşıyor.
Amaranth mutfakta nasıl kullanılabilir
Amaranthı günlük beslenmeye dahil etmenin birçok yolu bulunuyor. Taze yapraklar salatalara eklenebilir, sarımsak ve zeytinyağıyla sotelenebilir veya çorbalarda kullanılabilir.
Tohumları ise pişirilerek lapa hazırlanmasında değerlendirilebilir. Süt veya suyla pişirilen amaranth tohumlarına meyve, kuruyemiş veya bal eklenerek kahvaltılık bir tarif hazırlanabilir.
Öğütülmüş amaranth unu da farklı hamur işlerinde kullanılabilir. Ancak tariflerde kullanılacak miktarın, diğer unların özellikleri ve tarifin yapısına göre ayarlanması gerekiyor.
Çay olarak da hazırlanabiliyor
Amaranth yapraklarının sıcak suda demlenmesiyle bitki çayı benzeri içecek hazırlanabildiği belirtiliyor. Taze veya kurutulmuş yapraklar sıcak suda birkaç dakika bekletildikten sonra süzülebiliyor.
Ancak bitkisel çayların tedavi amacıyla kullanılmaması gerekiyor. Düzenli ilaç kullanan, kronik rahatsızlığı bulunan, hamile veya emziren kişilerin bitkisel ürünleri tüketmeden önce sağlık uzmanına danışması daha güvenli bir yaklaşım olacaktır.
Yabani ot olarak görülen bitki sofraya taşınıyor
Amaranthın en dikkat çekici yönlerinden biri, doğada kendiliğinden yetişen ve çoğu zaman yabani ot olarak değerlendirilen bir bitkinin aynı zamanda besin açısından değerlendirilebilir olması.
Yapraklarından tohumlarına kadar farklı bölümleri kullanılabilen amaranth, geleneksel beslenme kültürlerinde yer alan bitkilerin yeniden keşfedilmesine de örnek oluşturuyor. Doğadan toplanan bitkilerde ise türün doğru şekilde tanımlanması büyük önem taşıyor. Her yabani bitkinin tüketilebilir olmadığı unutulmamalı.
Dengeli beslenmenin bir parçası olabilir
Amaranth; protein, lif ve çeşitli mikro besinleri içermesi nedeniyle dengeli beslenme düzeninde değerlendirilebilecek alternatif bitkisel gıdalardan biri olarak öne çıkıyor.
Uzmanların genel beslenme yaklaşımında olduğu gibi, tek bir besine olağanüstü sağlık etkileri yüklemek yerine farklı sebze, meyve, baklagil, tahıl ve protein kaynaklarının dengeli şekilde tüketilmesi önem taşıyor. Amaranth da bu çeşitlilik içerisinde farklı tariflerle sofralarda yer bulabilecek seçeneklerden biri olarak dikkat çekiyor.
