Akıllı telefonlarda yıllar önce yaygın olan çıkarılabilir batarya dönemi, modern cihazların incelmesi ve suya dayanıklılık gibi özelliklerin öne çıkmasıyla büyük ölçüde sona erdi. Günümüzde bataryası yıpranan birçok telefonun pilini değiştirmek isteyen kullanıcıların teknik servise başvurması gerekiyor.
Avrupa Birliği’nin hazırladığı yeni düzenleme ise bu konuda önemli bir değişikliğin kapısını aralıyor. Şubat 2027’de yürürlüğe girecek kurallarla birlikte Avrupa Birliği ülkelerinde satışa sunulan telefon ve tabletlerin bataryalarının daha kolay değiştirilebilir olması gerekecek.
Düzenleme doğrudan Avrupa Birliği ülkelerini kapsasa da daha önce USB-C bağlantı standardında olduğu gibi üreticilerin küresel ürün tasarımlarını da etkileyebileceği değerlendiriliyor.
Amaç Telefonların Kullanım Ömrünü Uzatmak
Yeni düzenlemenin temel hedeflerinden biri, yalnızca bataryası eskidiği için çalışan bir telefonun değiştirilmesinin önüne geçmek. Batarya değişiminin kolaylaştırılmasıyla cihazların daha uzun süre kullanılabilmesi ve elektronik atık miktarının azaltılması amaçlanıyor.
Özellikle birkaç yıl içerisinde kapasitesi düşen bataryalar, kullanıcıların yeni telefon satın alma kararlarında önemli bir etken oluşturuyor. Avrupa Birliği’nin düzenlemesiyle birlikte bu döngünün kırılması ve kullanıcıların yalnızca yıpranan bataryayı değiştirerek cihazlarını kullanmaya devam edebilmesi hedefleniyor.
Düzenleme aynı zamanda eski bataryalarda bulunan lityum ve kobalt gibi değerli hammaddelerin geri kazanılmasını kolaylaştırmayı amaçlıyor. Böylece elektronik ürünlerin kullanım süresinin artırılmasıyla birlikte kaynakların daha verimli değerlendirilmesi planlanıyor.
Eski Tip Çıkarılabilir Bataryalar Geri Dönmek Zorunda Değil
Yeni kurallar, telefonların mutlaka eski modellerde olduğu gibi arka kapağı açılarak birkaç saniye içerisinde çıkarılabilen bataryalara sahip olmasını şart koşmuyor. Bunun yerine bataryanın kullanıcı tarafından belirli araçlarla değiştirilebilmesini yeterli kabul ediyor.
Kurallara göre bataryanın standart bir tornavida gibi piyasada kolayca bulunabilen araçlarla çıkarılabilmesi halinde kullanıcı tarafından değiştirilebilir olduğu kabul edilecek. Üreticinin özel bir araç kullanılmasını zorunlu tutması durumunda ise söz konusu aracın kullanıcıya ücretsiz olarak sağlanması gerekecek.
Bataryanın çıkarılması sırasında ısıtma işlemi veya özel kimyasallar kullanılması gerektiren tasarımların da önüne geçilmesi hedefleniyor. Bu nedenle üreticilerin tamamen eski telefon tasarımına dönmek yerine, daha kolay sökülebilen ve yeniden değiştirilebilen batarya sistemleri geliştirmesi bekleniyor.
Bazı Telefonlar Düzenlemeden Muaf Olabilecek
Yeni düzenlemede üreticiler açısından dikkat çeken bir istisna da bulunuyor. Belirli dayanıklılık şartlarını karşılayan telefonlarda batarya değişiminin doğrudan son kullanıcı yerine profesyonel tamircilere bırakılmasına izin verilebilecek.
Buna göre bir telefonun bataryasının 500 şarj döngüsünün ardından kapasitesinin en az yüzde 83’ünü, 1000 şarj döngüsünün ardından ise en az yüzde 80’ini koruması ve cihazın en az IP67 seviyesinde su ve toz dayanıklılığı sunması gerekiyor.
Bu şartları karşılayan cihazlarda üreticiler, batarya değişimini profesyonel servisler üzerinden gerçekleştirmeye devam edebilecek. Böylece dayanıklı batarya kullanan ve belirli su ve toz koruma standartlarını karşılayan telefonlar için farklı bir uygulama mümkün olacak.
iPhone Modelleri İçin Farklı Uygulama Gündemde
Apple’ın iPhone 15 ve sonraki modeller için paylaştığı teknik verilere göre bu cihazlarda kullanılan bataryaların söz konusu dayanıklılık kriterlerini karşıladığı belirtiliyor. Bu nedenle Apple’ın yeni düzenlemeye uyum sağlamak için mevcut telefon tasarımında kapsamlı bir değişiklik yapmak zorunda kalmayabileceği değerlendiriliyor.
Benzer şekilde gerekli şartları sağlayan diğer üreticilerin de batarya değişimini profesyonel servislerle sınırlandırmasına izin verilebilecek. Böylece düzenlemenin, telefon tasarımlarında tamamen çıkarılabilir batarya dönemine dönüş anlamına gelmesi beklenmiyor.
Türkiye’de de iPhone ve Android telefon kullanıcılarını yakından ilgilendirebilecek bu gelişmenin etkileri önümüzdeki dönemde daha net görülebilir. Özellikle yeni telefon satın almayı planlayan kullanıcılar açısından batarya ömrü ve değişim maliyetleri, cihaz seçiminde daha önemli bir kriter haline gelebilir.
Osmaniye’de akıllı telefon kullanan tüketiciler açısından da düzenlemenin dolaylı etkileri gündeme gelebilir. Avrupa pazarına yönelik üretim standartlarının küresel ürün tasarımlarına yansıması halinde, Türkiye’de satılan bazı modellerde de daha kolay batarya değişimi mümkün olabilir.
Elektronik Atıkların Azaltılması Hedefleniyor
Avrupa Birliği’nin düzenlemesiyle yalnızca tüketicilerin batarya değişimine erişiminin kolaylaştırılması değil, elektronik atıkların azaltılması da hedefleniyor. Batarya nedeniyle kullanım dışı kalan cihazların daha uzun süre kullanılabilmesi, yeni telefon talebinin ve buna bağlı elektronik atık miktarının azaltılmasına katkı sağlayabilir.
Yeni sistemin üreticiler açısından ise telefon tasarımında farklı mühendislik çözümlerini gündeme getirmesi bekleniyor. Şirketlerin hem ince ve dayanıklı cihazlar üretmesi hem de bataryanın daha kolay değiştirilebilmesini sağlayacak tasarımlar geliştirmesi gerekecek.
Şubat 2027’de yürürlüğe girmesi planlanan düzenlemenin, telefon sektöründe batarya tasarımları açısından yeni bir dönemin başlangıcı olması bekleniyor.
