Türkiye’de bazı büyük ilçelerin il statüsüne yükseltilmesi konusu yeniden gündeme geldi. Özellikle nüfusu 100 binin üzerinde bulunan ve bağlı oldukları il merkezine belirli bir mesafenin üzerinde yer alan ilçeler, il olma kriterleri açısından kamuoyunda tartışılıyor.
2026 yılında yayımlanan çeşitli listelerde, nüfusu 100 binin üzerinde olan ve il merkezine en az 30 kilometre uzaklıkta bulunan 24 ilçe sıralandı. Ancak bu kriterlerin karşılanması, tek başına bir ilçenin otomatik olarak il statüsü kazanacağı anlamına gelmiyor. İl kurulması yasal ve idari bir süreç gerektiriyor.
Son hazırlanan bir haritada ise bu kriterlere göre ilçeler nüfus büyüklükleri üzerinden değerlendirilerek ilk 20 sıralandı. Listede Türkiye’nin farklı bölgelerinden, nüfusları 169 bin ile 415 bin arasında değişen ilçeler bulunuyor.
Nüfusu en yüksek ilçe Gebze
Hazırlanan ilk 20 listesinde nüfus bakımından ilk sırada Gebze yer alıyor. Kocaeli’ye bağlı Gebze’nin nüfusu 414 bin 960 olarak verilirken, onu Antalya’nın Alanya ilçesi 371 bin 547 ve Mersin’in Tarsus ilçesi 358 bin 510 nüfusla takip ediyor.
Listenin devamında Tekirdağ’ın Çorlu ilçesi 306 bin 939, Bursa’nın İnegöl ilçesi ise 306 bin 4 nüfusla yer alıyor.
İşte nüfusa göre ilk 20 ilçe
Hazırlanan haritada, il merkezine en az 30 kilometre uzaklık ve 100 bin üzeri nüfus kriterleri çerçevesinde nüfusu en yüksek 20 ilçe şöyle sıralandı:
- Gebze – Kocaeli: 414.960
- Alanya – Antalya: 371.547
- Tarsus – Mersin: 358.510
- Çorlu – Tekirdağ: 306.939
- İnegöl – Bursa: 306.004
- Siverek – Şanlıurfa: 277.399
- Manavgat – Antalya: 266.480
- Darıca – Kocaeli: 235.632
- İskenderun – Hatay: 228.149
- Torbalı – İzmir: 224.133
- Çerkezköy – Tekirdağ: 223.975
- Viranşehir – Şanlıurfa: 215.727
- Bodrum – Muğla: 207.196
- Fethiye – Muğla: 187.332
- Akhisar – Manisa: 181.472
- Turgutlu – Manisa: 179.326
- Edremit – Balıkesir: 176.251
- Karadeniz Ereğli – Zonguldak: 173.884
- Bandırma – Balıkesir: 169.476
- Erciş – Van: 169.040
Bu sıralama, nüfus büyüklüğüne göre oluşturulmuş bir liste niteliğinde. Dolayısıyla listedeki sıralama, herhangi bir ilçenin il statüsüne diğerlerinden daha yakın olduğu anlamına gelmiyor. İl olma sürecinde nüfusun yanı sıra ekonomik yapı, ulaşım, kamu hizmetleri, coğrafi konum ve idari yapı gibi farklı unsurların da değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.
İskenderun da listede yer alıyor
Hatay’ın önemli ilçelerinden İskenderun, hazırlanan 20 ilçelik listede 228 bin 149 nüfusla dokuzuncu sırada bulunuyor. İskenderun’un listede yer alması, bölgedeki büyük nüfus merkezlerinin il statüsü tartışmalarında yeniden gündeme gelmesine neden oluyor.
2026 yılında yayımlanan 24 ilçelik başka listelerde de İskenderun, il merkezine uzaklık ve nüfus kriterleri kapsamında yer alan ilçeler arasında gösterildi.
İl olma konusu yeniden gündemde
Türkiye’de ilçelerin il statüsüne yükseltilmesi konusu zaman zaman kamuoyunun gündemine geliyor. Nüfusu büyüyen, ekonomik faaliyetleri gelişen ve bağlı bulunduğu il merkezine uzak konumda bulunan ilçeler bu tartışmalarda öne çıkabiliyor.
Ancak yalnızca nüfus ve mesafe kriterlerine bakılarak bir ilçenin kesin olarak il olacağını söylemek mümkün değil. Mevcut listeler, belirli kriterleri karşılayan ilçeleri ortaya koyarken, nihai kararın idari ve yasal süreçlerle şekillenmesi gerekiyor.
Türkiye’de il sayısının artırılmasına yönelik tartışmalar sürerken, hazırlanan haritalar da büyük ilçelerin nüfus büyüklüklerini karşılaştırmalı olarak ortaya koyuyor. Özellikle 100 bin nüfus sınırını aşan ve il merkezlerinden belirli bir uzaklıkta bulunan ilçeler, bu tartışmaların merkezinde yer almaya devam ediyor.
