Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) yeşil pasaport olarak bilinen hususi damgalı pasaportla ilgili verdiği karar, Osmaniye’de kamu görevlileri ve yerel yönetim çevrelerinde geniş yankı uyandırdı. Resmi Gazete’de yayımlanan kararla birlikte, belediye başkanlarının yeşil pasaport alabilmesi için aranan “birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olma” şartının Anayasa’ya aykırı olmadığı hükme bağlandı.
Karar, özellikle kamu görevlerinde bulunan kişiler ile emeklilik sürecine yaklaşan yöneticiler açısından önemli bir emsal niteliği taşıyor. Anayasa Mahkemesi, yapılan başvuruyu reddederek mevcut düzenlemenin yürürlükte kalmasına karar verdi.
Başvuru Nasıl Ortaya Çıktı?
Süreç, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi’nin yaptığı başvuruyla başladı. Mahkeme, belediye başkanlarının hususi damgalı pasaport alabilmeleri için gerekli olan şartın Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasını Anayasa Mahkemesi’nin gündemine taşıdı.
Başvuruda, söz konusu düzenlemenin hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleriyle tam olarak örtüşmediği savunuldu. Ayrıca farklı kamu görevlileri arasında uygulama farklılıklarının bulunduğu ve bunun eşitsizlik oluşturduğu ileri sürüldü.
İtiraz dilekçesinde özellikle öğretim üyeleri gibi bazı meslek gruplarına daha esnek koşullar tanınırken belediye başkanları için daha katı şartlar uygulanmasının anayasal eşitlik ilkesine aykırı olduğu görüşüne yer verildi.
AYM İncelemeyi Belirli Bir Grupla Sınırladı
Anayasa Mahkemesi yaptığı değerlendirmede incelemeyi belirli bir grup belediye başkanıyla sınırlandırdı. Mahkeme, yalnızca 2008 yılı Ekim ayından sonra memur statüsünde göreve başlayan ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında sigortalı olan belediye başkanları yönünden değerlendirme yaptı.
Bu kapsamda yapılan inceleme sonucunda mevcut düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verildi.
Belirlilik İlkesi İhlal Edilmedi
AYM’nin gerekçeli kararında, belediye başkanlarının hangi şartlar altında hususi damgalı pasaport alabileceğinin yasa metninde açık şekilde düzenlendiği belirtildi.
Mahkeme, uygulamada belirsizlik oluşturacak bir durum bulunmadığını ve ilgili şartların net biçimde ortaya konulduğunu ifade etti. Bu nedenle hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin ihlal edildiği yönündeki iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varıldı.
Yeşil Pasaport Bir Hak Değil Ayrıcalık Olarak Değerlendirildi
Kararın en dikkat çeken bölümlerinden biri ise yeşil pasaportun hukuki niteliğine ilişkin değerlendirme oldu. Anayasa Mahkemesi, hususi damgalı pasaportun sağladığı avantajların bir ayrıcalık niteliği taşıdığına vurgu yaptı.
Mahkeme, tüm Türk vatandaşlarının umuma mahsus pasaportla yurt dışına çıkma hakkına sahip olduğunu hatırlatarak yeşil pasaportun ek kolaylıklar sağlayan özel bir uygulama olduğunu belirtti.
Bu nedenle yeşil pasaport verilmesine ilişkin şartların yasama organı tarafından belirlenmesinin anayasal çerçevede değerlendirildiği ifade edildi.
Eşitlik İlkesi Yönünden Değerlendirme
Başvuruda öne sürülen eşitlik ilkesine ilişkin iddialar da Anayasa Mahkemesi tarafından ayrıntılı şekilde incelendi.
Mahkeme, eski Emekli Sandığı Kanunu’na tabi olan kamu görevlileri ile 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olanların farklı sosyal güvenlik sistemlerine bağlı olduğunu belirtti. Bu nedenle iki grubun aynı hukuki statüde değerlendirilemeyeceği ve aralarındaki farklı uygulamanın eşitlik ilkesini ihlal etmediği sonucuna ulaşıldı.
AYM’ye göre farklı sosyal güvenlik rejimlerine tabi kişilerin farklı kurallara tabi tutulması anayasal açıdan eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmuyor.
Osmaniye’de Kamu Görevlileri Kararı Yakından Takip Ediyor
Resmi Gazete’de yayımlanan kararın ardından Osmaniye’de görev yapan kamu yöneticileri, belediye çalışanları ve yerel yönetim temsilcileri de gelişmeleri yakından takip etmeye başladı.
Özellikle ilerleyen yıllarda emeklilik planlaması yapan ve hususi damgalı pasaport hakkından yararlanmayı hedefleyen kamu görevlileri açısından kararın önemli sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.
Uzmanlar, Anayasa Mahkemesi’nin bu kararıyla birlikte mevcut uygulamanın hukuki dayanağının güçlendiğini ve benzer içerikli yeni davalarda da emsal olarak kullanılabileceğini ifade ediyor.
Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Girdi
Anayasa Mahkemesi’nin ret kararı Resmi Gazete’de yayımlanarak kamuoyuna duyuruldu. Böylece belediye başkanlarının yeşil pasaport alabilmeleri için aranan “birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olma” şartı yürürlükte kalmaya devam edecek.
Osmaniye’de ve Türkiye genelinde kamu görevlilerini yakından ilgilendiren kararın önümüzdeki dönemde de hukuk ve kamu yönetimi çevrelerinde tartışılmaya devam etmesi bekleniyor. Karar, yeşil pasaport uygulamasına ilişkin mevcut mevzuatın Anayasa’ya uygun bulunduğunu bir kez daha ortaya koymuş oldu.
