Tarifin ana malzemeleri arasında yer alan domates, biber ve patlıcanın Osmaniye’de de üretimine yönelik çalışmalar yürütülmesi, tarifi kentteki sebze üretimiyle de doğal biçimde ilişkilendiriyor.
Yaz mevsiminde bol miktarda bulunan domates, kapya biber ve patlıcan, farklı yöntemlerle değerlendirilerek kış aylarında da tüketilebilecek ürünlere dönüştürülebiliyor. Özellikle kahvaltı sofralarında kullanılan sebzeli soslar, yaz sebzelerinin lezzetini daha uzun süre değerlendirmek isteyenlerin tercih ettiği hazırlıklar arasında yer alıyor.
Közlenmiş biber ve domatesin bir araya geldiği Lutenitsa tarzı kahvaltılık sos da bu tariflerden biri. İsteğe bağlı olarak közlenmiş patlıcanın da eklendiği tarifte sarımsak, zeytinyağı, üzüm sirkesi ve çeşitli baharatlar kullanılıyor.
Hazırlanması birkaç aşamadan oluşan sos, pişirme işleminin ardından kavanozlara doldurularak saklanmak üzere hazırlanıyor. Kahvaltının yanı sıra tost, makarna ve et yemeklerinin yanında da kullanılabilen sos, tek tarifle farklı öğünlere eşlik edebiliyor.
Lutenitsa Tarzı Sos İçin Hangi Malzemeler Gerekiyor?
Tarifi hazırlamak için 2 kilogram olgun domates ve 1 kilogram kırmızı kapya biber gerekiyor. Lutenitsa tarzına daha yoğun bir sebze aroması kazandırmak isteyenler ise 3 adet közlenmiş patlıcanı da kullanabiliyor.
Sosun temel lezzetlerinden birini sarımsak oluşturuyor. Tarif için 8 diş sarımsak kullanılırken, karışıma 1 çay bardağı zeytinyağı ve 2 yemek kaşığı üzüm sirkesi de ekleniyor.
Bunun yanında 1 yemek kaşığı domates salçası, 1 yemek kaşığı toz şeker ve 2 tatlı kaşığı kaya tuzu kullanılıyor. Baharat bölümünde ise tatlı toz kırmızı biber ve karabiber bulunuyor. Acı sevenler için yarım çay kaşığı pul biber de tarife isteğe bağlı olarak eklenebiliyor.
Kapya Biber Ve Patlıcan Önce Közleniyor
Tarifin ilk aşamasında kırmızı kapya biberler ve kullanılacaksa patlıcanlar közleniyor. Sebzeler fırında veya ocakta közlendikten sonra kabukları soyuluyor ve çekirdekleri temizleniyor.
Közleme işlemi, sosun kendine özgü aromasının oluşmasında önemli bir aşama olarak öne çıkıyor. Biber ve patlıcanların közlenmesiyle birlikte sebzelerin aroması yoğunlaşırken, hazırlanan sosun genel lezzeti de buna göre şekilleniyor.
Közlenen sebzeler hazırlandıktan sonra sarımsaklarla birlikte rondoya alınıyor. Sebzeler istenilen kıvama göre rondodan geçirilerek püre haline getiriliyor.
Domatesler Suyunu Çekene Kadar Pişiriliyor
Sosun diğer ana malzemesi olan domatesler ise ayrı olarak hazırlanıyor. Domateslerin kabukları soyulduktan sonra küp küp doğranarak tencereye alınıyor.
Orta ateşte pişirilen domateslerin önce suyunu bırakması, ardından fazla suyunu çekmesi bekleniyor. Domatesler pişerken ara sıra karıştırılarak tencerenin tabanına tutunmasının önüne geçiliyor.
Domatesler yeterince suyunu çektikten sonra hazırlanan köz sebze püresi tencereye ekleniyor. Böylece sosun temel karışımı ortaya çıkıyor.
Zeytinyağı, Sirke Ve Baharatlar Ekleniyor
Közlenmiş biber, patlıcan ve sarımsaktan oluşan sebze püresinin domateslerle birleşmesinin ardından diğer malzemeler tencereye ekleniyor.
Domates salçası, zeytinyağı, üzüm sirkesi, kaya tuzu ve toz şeker karışıma ilave ediliyor. Ardından tatlı toz kırmızı biber ve karabiber ekleniyor. Acı bir tat tercih edenler ise isteğe bağlı olarak pul biber kullanabiliyor.
Malzemelerin tamamının birbirine karışması için sos iyice karıştırılıyor. Bundan sonraki aşamada sosun kıvam alması bekleniyor.
Yaklaşık 45-60 Dakika Pişiriliyor
Hazırlanan karışım, ara sıra karıştırılarak yaklaşık 45-60 dakika boyunca pişiriliyor. Bu süre içerisinde sos suyunu kaybederek koyulaşıyor.
Sosun kıvamı kişisel tercihe göre ayarlanabiliyor. Daha yoğun bir kahvaltılık sos isteyenler karışımı yeterli kıvama ulaşıncaya kadar pişirmeye devam edebiliyor.
Sos istenilen kıvama geldiğinde ocaktan alınıyor ve sıcak halde kavanozlara dolduruluyor. Tarifin orijinalinde steril kavanozların kullanılması, kapakların sıkıca kapatılması ve kavanozların ters çevrilerek tamamen soğumaya bırakılması öneriliyor.
Osmaniye’de De Domates, Biber Ve Patlıcan Üretimi Yapılıyor
Tarifin ana malzemeleri olan domates, biber ve patlıcan Osmaniye açısından da doğrudan tarımsal karşılığı bulunan ürünler arasında yer alıyor.
Osmaniye İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün arşivindeki çalışmalara göre Bahçe ilçesinde 2017 yılında Sebze Üretimini Geliştirme Projesi kapsamında 24 çiftçiye toplam 193 bin 700 adet domates, biber ve patlıcan fidesi dağıtıldı. Proje kapsamında 200 dekar alanda sebze bahçesi tesis edildi.
Hasanbeyli ilçesinde de daha önce domates ve patlıcan üretiminin geliştirilmesine yönelik bir proje uygulandı. İlçeye bağlı Yanıkkışla köyünde yürütülen çalışmada bölgeye uyumlu domates ve patlıcan çeşitlerinin üretimi gerçekleştirildi. Çalışmanın üreticiler için gelir kaynağı oluşturmasının hedeflendiği belirtildi.
Bu nedenle yaz aylarında hazırlanan domates, biber ve patlıcan ağırlıklı kışlık tarifler, Osmaniye'deki sebze üretiminin mutfaktaki karşılıklarından biri olarak değerlendirilebiliyor.
Kışlık Sos Kahvaltının Dışında Da Kullanılabiliyor
Hazırlanan Lutenitsa tarzı sos yalnızca kahvaltıda tüketilmiyor. Tarifin kullanım alanları arasında tostlar, makarna ve et yemeklerinin yanında servis edilmesi de bulunuyor.
Kahvaltıda ise taze ekmek ve beyaz peynirle birlikte sunulması öneriliyor. Servis sırasında sosun üzerine bir miktar zeytinyağı gezdirilmesi de tarifin lezzetini artırabilecek bir dokunuş olarak öne çıkıyor.
Böylece tek seferde hazırlanan sebzeli sos, farklı öğünlerde kullanılabilecek çok amaçlı bir ürüne dönüşüyor.
Kavanozlandıktan Sonra Saklama Konusuna Dikkat
Tarifin orijinalinde sosun sıcak halde steril kavanozlara doldurulması ve serin, güneş görmeyen bir yerde muhafaza edilmesi öneriliyor. Kavanoz açıldıktan sonra ise buzdolabında saklanması isteniyor.
Ancak sebzeli sosların oda sıcaklığında uzun süre güvenli biçimde saklanması konusunda yalnızca kavanozu ters çevirme yöntemine güvenilmemesi gerekiyor. Evde uzun süreli konserve yapılacaksa güvenilir ve test edilmiş konserve yöntemlerindeki işlem koşullarının uygulanması önem taşıyor.
Özellikle kavanozda bozulma, kapakta şişme, kötü koku veya küflenme gibi belirtiler görülmesi halinde ürün tüketilmemeli.
Osmaniye’nin Sebze Üretimi Kışlık Hazırlıklara Da Taşınıyor
Osmaniye'nin farklı ilçelerinde geçmiş yıllarda gerçekleştirilen sebze üretimini geliştirme çalışmaları, domates, biber ve patlıcan gibi ürünlerin kentteki tarımsal üretim açısından karşılığını ortaya koyuyor. Bahçe ve Hasanbeyli'deki çalışmalar bunun resmi kayıtlara yansıyan örnekleri arasında bulunuyor.
Bu ürünlerin taze olarak tüketilmesinin yanı sıra evlerde salça, sos ve benzeri kışlık hazırlıklarda değerlendirilmesi de yaz sebzelerinin farklı şekillerde kullanılmasına imkan sağlıyor.
Köz biber, domates ve isteğe bağlı patlıcanla hazırlanan Lutenitsa tarzı sos da bu değerlendirme yöntemlerinden biri. Özellikle kahvaltıda farklı bir lezzet arayanların hazırlayabileceği tarif, yazın taze sebzelerini farklı öğünlere taşıyan pratik bir seçenek sunuyor.
